Risicosoorten

Duurzaamheidsrisico (ESG-risico)

Een duurzaamheidsrisico (ESG-risico) is het risico dat een gebeurtenis of omstandigheid op het gebied van milieu, samenleving of governance de waarde van beleggingen of verplichtingen, of de financiële positie van een organisatie, negatief raakt. Het gaat om de financiële gevolgen voor de organisatie zelf, niet om haar eigen effecten op mens en milieu. Klimaatrisico, met fysiek risico en transitierisico, is er een onderdeel van.

Bron: Verordening (EU) 2019/2088 (SFDR) artikel 2 punt 22, 3 en 4; Richtlijn 2009/138/EG (Solvency II) artikel 13 punt 44, ingevoegd bij Richtlijn (EU) 2025/2; Verordening (EU) nr. 575/2013 (CRR) artikel 4 lid 1 punt 52 quinquies; Richtlijn 2013/36/EU (CRD) artikel 87 bis; EBA/GL/2025/01; Richtlijn (EU) 2016/2341 (IORP II) artikel 25 en 28; DNB Gids voor de beheersing van klimaat- en natuurrisico's (2025); Nederlandse Corporate Governance Code 2025 (bepaling 1.2.1)

De definitie verschilt per regime. De SFDR omschrijft een duurzaamheidsrisico als een milieu-, sociale of governancegebeurtenis of -omstandigheid die een feitelijk of mogelijk wezenlijk negatief effect op de waarde van de belegging kan hebben (artikel 2 punt 22 Verordening (EU) 2019/2088); financiëlemarktdeelnemers, waaronder pensioenfondsen en vermogensbeheerders, publiceren hun beleid voor het integreren van duurzaamheidsrisico's (artikel 3). Solvency II krijgt vanaf 30 januari 2027 een eigen definitie die ook de waarde van verplichtingen omvat (artikel 13 punt 44, ingevoegd bij Richtlijn (EU) 2025/2). De CRR spreekt van ESG-risico: het risico op negatieve financiële gevolgen via de effecten van ESG-factoren op tegenpartijen of beleggingen, dat zich voordoet via de traditionele financiële risicocategorieën (artikel 4 lid 1 punt 52 quinquies).

Banken beheren ESG-risico's op korte, middellange en lange termijn, met een horizon van ten minste tien jaar (artikel 87 bis CRD), uitgewerkt in de EBA-richtsnoeren EBA/GL/2025/01, van toepassing sinds 11 januari 2026 en voor kleine en niet-complexe instellingen uiterlijk vanaf 11 januari 2027. Pensioenfondsen nemen ESG-risico's op in het risicobeheersysteem en beoordelen in de eigenrisicobeoordeling nieuwe of opkomende risico's zoals klimaatrisico, als ESG-factoren in de beleggingsbeslissingen meewegen (artikel 25 en 28 IORP II). DNB geeft in haar gids voor de beheersing van klimaat- en natuurrisico's (juli 2025) niet-bindende verwachtingen voor onder meer verzekeraars en pensioenfondsen.

Voor corporates onder de CSRD is duurzaamheidsrisico de financiële kant van de dubbele materialiteit; de impactkant gaat over de effecten van de onderneming op mens en milieu. De Nederlandse Corporate Governance Code 2025 noemt klimaatverandering en sociale ongelijkheid als voorbeelden van risico's in de risicobeoordeling (toelichting bij bepaling 1.2.1).

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een duurzaamheidsrisico en een duurzaamheidseffect?

Een duurzaamheidsrisico werkt van buiten naar binnen: milieu-, sociale of governancefactoren raken de waarde of de financiële positie van de organisatie. Een effect (impact) werkt van binnen naar buiten: de organisatie raakt zelf mens en milieu. De SFDR behandelt beide apart (artikel 3 en 4 Verordening (EU) 2019/2088), en de CSRD vraagt met de dubbele materialiteit om beide invalshoeken.

Is een ESG-risico een aparte risicosoort?

Volgens de CRR niet: ESG-risico's doen zich voor via de traditionele financiële risicocategorieën (artikel 4 lid 1 punt 52 quinquies). De EBA-richtsnoeren over ESG-risico's (EBA/GL/2025/01) beschrijven ze als drijvers van onder meer krediet-, markt-, operationeel, reputatie-, liquiditeits-, bedrijfsmodel- en concentratierisico. Een organisatie kan ze daarom per risicosoort uitwerken in de risicotaxonomie en de materialiteitsbeoordeling.

Welke tijdshorizon hoort bij duurzaamheidsrisico?

Een langere dan bij de meeste risico's. Banken kijken op korte, middellange en lange termijn, met een langetermijnhorizon van ten minste tien jaar (artikel 87 bis CRD). DNB werkt in haar gids voor de beheersing van klimaat- en natuurrisico's met horizonnen van 0 tot 5, 5 tot 10 en meer dan 10 jaar. Zo komen ook risico's in beeld die pas na de gebruikelijke planningsperiode spelen.

← Alle begrippen