Juridisch risico
Een juridisch risico is het risico op verlies door gebeurtenissen die tot juridische procedures leiden, zoals het niet nakomen van wettelijke of contractuele verplichtingen, interne gedragsregels of ethische regels, of wangedrag bij het leveren van diensten. Het verlies omvat kosten, boetes, schadevergoedingen en schikkingen. Voor banken valt juridisch risico onder operationeel risico en heeft het sinds CRR3 een eigen definitie.
Bron: Verordening (EU) nr. 575/2013 (CRR) artikel 4 lid 1 punt 52 en 52 bis, zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2024/1623; EBA/GL/2026/06 (par. 207); Burgerlijk Wetboek artikel 2:9 en 3:305a
Sinds CRR3 (van toepassing sinds 1 januari 2025) staat in artikel 4 lid 1 punt 52 bis van de CRR een uitgewerkte definitie. Juridisch risico omvat het risico op verlies, inclusief kosten, boetes en punitieve schadevergoedingen, door gebeurtenissen die tot juridische procedures leiden, waaronder toezichtmaatregelen en schikkingen, nalaten waar de wet handelen vraagt, handelingen om verplichtingen te ontlopen, wangedrag (misconduct events) en niet-naleving van wet- en regelgeving, contracten, interne gedragsregels en ethische regels. In de herziene SREP-richtsnoeren, van toepassing vanaf 1 januari 2027, kijkt de toezichthouder bij juridisch risico onder meer naar misleidende verkoop, belangenconflicten, overstapdrempels, klachtbehandeling, sanctienaleving en claims over milieu en greenwashing (EBA/GL/2026/06, par. 207).
Juridisch risico verschilt van compliance-risico. Compliance-risico gaat over het niet naleven van regels; juridisch risico kijkt naar het financiële gevolg van procedures en omvat ook contractgeschillen en aansprakelijkheidsclaims waarbij geen regel is overtreden. Reputatierisico, dat vaak met een procedure meekomt, valt in de bankendefinitie juist buiten operationeel risico.
Ook buiten de financiële sector speelt juridisch risico. Een stichting of vereniging kan onder voorwaarden een collectieve rechtsvordering instellen ter bescherming van gelijksoortige belangen van anderen (artikel 3:305a BW). Bij onbehoorlijk bestuur is elke bestuurder tegenover de rechtspersoon aansprakelijk, tenzij hem geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is geweest in het afwenden van de gevolgen (artikel 2:9 BW). Voor bestuur en auditcommissie gaat het om zicht op lopende procedures, de kans op nieuwe claims en de juridische houdbaarheid van contracten en producten.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen juridisch risico en compliance-risico?
Compliance-risico is het risico dat een organisatie wet- en regelgeving en eigen normen niet naleeft. Juridisch risico kijkt naar het financiële gevolg van juridische procedures, zoals boetes, schadevergoedingen en schikkingen, en omvat ook geschillen over contracten. Een compliancebreuk kan zo uitmonden in juridisch risico, maar een contractgeschil of aansprakelijkheidsclaim kan ook ontstaan zonder dat een regel is overtreden.
Hoort juridisch risico bij operationeel risico?
Bij banken wel: de CRR rekent juridisch risico uitdrukkelijk tot operationeel risico (artikel 4 lid 1 punten 52 en 52 bis). Andere organisaties kunnen juridisch risico als eigen categorie in hun risicotaxonomie opnemen. Zichtbaar moet blijven hoe het samenhangt met compliance, gedrag en reputatie, omdat dezelfde gebeurtenis vaak in alle vier tegelijk doorwerkt.