Geopolitiek risico
Een geopolitiek risico is het risico dat spanningen of conflicten tussen staten en machtsblokken, zoals oorlog, sancties, handelsbeperkingen of politieke instabiliteit, de doelstellingen van een organisatie raken. Het is meestal geen afzonderlijke risicosoort, maar een oorzaak die doorwerkt in krediet-, markt-, liquiditeits-, operationele en cyberrisico's en in de afhankelijkheid van leveranciers en ketens.
Bron: ECB, persberichten geopolitieke reverse stresstest (12 december 2025 en 31 juli 2026); DNB Overzicht Financiële Stabiliteit voorjaar 2026; DNB Visie op toezicht 2025-2028; Verordening (EU) 2021/821 (dual-use); Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772 (ESRS), bijlage II; ECIIA Risk in Focus 2027
Een wettelijke definitie bestaat niet. De ECB noemt geopolitiek risico een risicodrijver die doorwerkt in de traditionele risicocategorieën van banken (ECB, 12 december 2025), en liet 110 banken onder haar direct toezicht in 2026 een geopolitieke reverse stresstest uitvoeren, met een eigen scenario dat het kernkapitaal met ten minste 300 basispunten aantast, ingebed in de ICAAP. In de uitkomsten van 31 juli 2026 zag de ECB onder meer zwakke punten in de samenhang tussen solvabiliteit en liquiditeit. DNB noemt geopolitieke spanningen en geo-economische fragmentatie de voornaamste risicofactoren voor de financiële stabiliteit (Overzicht Financiële Stabiliteit, voorjaar 2026) en verwacht van instellingen dat zij geopolitieke risico's integraal in hun risicomanagement verankeren (Visie op toezicht 2025-2028).
Voor corporates en pensioenfondsen werkt geopolitiek door in sancties, exportcontrole van goederen voor tweeërlei gebruik (Verordening (EU) 2021/821), investeringstoetsing en de afhankelijkheid van aanbieders buiten Europa. In de ESRS hoort de geopolitieke omgeving uitdrukkelijk bij de waardeketen van een onderneming.
Op de auditagenda blijft het onderwerp achter bij de risicobeleving: in Risk in Focus 2027 noemt 51 procent van 797 Europese Chief Audit Executives macro-economische en geopolitieke onzekerheid een top 5-risico, terwijl 8 procent het tot de vijf gebieden met de meeste auditinzet rekent (ECIIA, 2026). Geopolitiek risico verschilt van een opkomend risico doordat het vaak al bekend is, maar snel kan escaleren.
ONE Risk Advisory brengt met Risk Insight de enterprise-, proces- en IT-risico's in beeld die er voor de doelstellingen het meest toe doen, ook bij een nieuwe strategie, markt of overname.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Verwante dienst Risk Insight
Veelgestelde vragen
Is geopolitiek risico een aparte risicosoort?
Meestal niet. De ECB noemt geopolitiek risico een risicodrijver die doorwerkt in de traditionele risicocategorieën van banken. Een organisatie kan het daarom als oorzaak in de risicotaxonomie opnemen en vertalen naar gevolgen voor krediet, markt, liquiditeit, operaties en leveranciers. Een aparte categorie kan helpen het onderwerp op de bestuursagenda te houden, zolang de doorwerking zichtbaar blijft.
Hoe toetst een bestuur of de organisatie voorbereid is op geopolitieke schokken?
Met scenarioanalyse en stresstests op het eigen profiel, inclusief de gevolgen voor liquiditeit, en met een overzicht van kritieke afhankelijkheden van leveranciers en landen. De ECB liet banken in 2026 een eigen geopolitiek reverse-stresstestscenario opstellen en zag zwakke punten in de samenhang tussen solvabiliteit en liquiditeit. Daarnaast is de vraag welke sancties, exportbeperkingen en investeringstoetsen de eigen keten raken.