Risicosoorten

Concentratierisico

Een concentratierisico is het risico op een groot verlies doordat blootstellingen zich ophopen bij één tegenpartij, een groep verbonden tegenpartijen, een sector, een regio, een product of een leverancier. Het ontstaat waar spreiding ontbreekt, binnen één risicosoort of tussen risicosoorten, als één oorzaak meerdere risico's tegelijk raakt. Solvency II omschrijft het als blootstellingen met een verliespotentieel dat de solvabiliteit of financiële positie kan bedreigen.

Bron: Richtlijn 2013/36/EU (CRD) artikel 81; Verordening (EU) nr. 575/2013 (CRR) artikel 395; EBA/GL/2026/06 (par. 114); Richtlijn 2009/138/EG (Solvency II) artikel 13 punt 35 en artikel 132; Richtlijn (EU) 2016/2341 (IORP II) artikel 25; Verordening (EU) 2022/2554 (DORA) artikel 3 en 29; Nederlandse Corporate Governance Code 2025 (bepaling 1.2.1)

Voor banken vraagt artikel 81 van de kapitaalrichtlijn (CRD) dat het concentratierisico uit blootstellingen op afzonderlijke tegenpartijen, groepen verbonden tegenpartijen en tegenpartijen in dezelfde sector, regio, activiteit of grondstof wordt beheerst met schriftelijk beleid en procedures; ook grote indirecte blootstellingen, zoals op één uitgever van zekerheden, vallen eronder. De CRR begrenst grote blootstellingen. In de SREP beoordeelt de toezichthouder ook concentraties binnen en tussen risicosoorten (EBA/GL/2026/06, par. 114).

Voor verzekeraars omschrijft Solvency II concentratierisico als alle risicoblootstellingen met een verliespotentieel dat groot genoeg is om de solvabiliteit of de financiële positie te bedreigen (artikel 13 punt 35). Het prudent person-beginsel vraagt voldoende spreiding, zonder overmatige afhankelijkheid van één actief, uitgevende instelling, groep of geografisch gebied (artikel 132 lid 4). IORP II noemt het beheer van liquiditeits- en concentratierisico als gebied van het risicobeheersysteem van pensioenfondsen (artikel 25 lid 2).

Concentratie speelt ook bij derde partijen. DORA omschrijft ICT-concentratierisico als een afhankelijkheid van één of meer verbonden kritieke ICT-aanbieders, waardoor hun uitval de levering van kritieke of belangrijke functies in gevaar kan brengen (artikel 3 punt 29 Verordening (EU) 2022/2554). Voor een corporate gaat het om afhankelijkheid van een beperkt aantal klanten, leveranciers, productielocaties of cloudaanbieders; de toelichting bij bepaling 1.2.1 van de Nederlandse Corporate Governance Code 2025 noemt leveranciers- en ketenafhankelijkheden bij de voorbeelden van risico's van informatie- en communicatietechnologie. Concentratierisico verschilt van kredietrisico en derdenrisico doordat het om de opeenhoping gaat, niet om één tegenpartij of leverancier op zich.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wat is de grens voor grote blootstellingen bij een bank?

Artikel 395 van Verordening (EU) nr. 575/2013 (CRR) verbiedt een bank een blootstelling op één cliënt of groep verbonden cliënten van meer dan 25 procent van haar Tier 1-kapitaal, na het effect van kredietrisicolimitering. Voor blootstellingen op andere banken en beleggingsondernemingen geldt een aangepaste regeling, met 150 miljoen euro als alternatieve grens.

Wat is ICT-concentratierisico onder DORA?

Het is de afhankelijkheid van één of meer verbonden kritieke ICT-aanbieders, waardoor uitval of tekortschieten van zo'n aanbieder de levering van kritieke of belangrijke functies in gevaar kan brengen (artikel 3 punt 29 DORA). Vóór een nieuw contract voor zulke functies weegt de financiële entiteit of de aanbieder moeilijk vervangbaar is en of zij al meerdere contracten met dezelfde of verbonden aanbieders heeft (artikel 29).

Hoe ziet concentratierisico eruit bij een corporate?

Bij een corporate gaat het vaak om afhankelijkheid van een beperkt aantal klanten, leveranciers, productielocaties of IT-aanbieders. Er is geen wettelijke grens zoals bij banken. Mogelijke maatregelen zijn spreiding, alternatieve leveranciers, exitplannen en een overzicht van welke processen van welke partij afhangen, zodat het bestuur de afhankelijkheden in samenhang ziet.

← Alle begrippen