Datalek (inbreuk in verband met persoonsgegevens)
Een datalek is een inbreuk op de beveiliging die per ongeluk of op onrechtmatige wijze leidt tot vernietiging, verlies, wijziging of ongeoorloofde verstrekking van of toegang tot persoonsgegevens. De AVG noemt dit een inbreuk in verband met persoonsgegevens (artikel 4 punt 12). Een hack is dus niet nodig: ook een e-mail aan de verkeerde ontvanger of een kwijtgeraakte gegevensdrager kan een datalek zijn.
Bron: Verordening (EU) 2016/679 (AVG) artikel 4 punt 12 en artikelen 33, 34 en 83; Uitvoeringswet AVG artikel 6; EDPB, Guidelines 9/2022 on personal data breach notification (versie 2.0, 2023); Cyberbeveiligingswet artikelen 26 en 27; Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/301 artikel 5
De verwerkingsverantwoordelijke meldt een datalek zonder onredelijke vertraging en zo mogelijk uiterlijk 72 uur na kennisname aan de toezichthouder, in Nederland de Autoriteit Persoonsgegevens, tenzij het niet waarschijnlijk is dat het lek een risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van personen (artikel 33 lid 1). Lukt 72 uur niet, dan motiveert de organisatie de vertraging. Een verwerker informeert de verwerkingsverantwoordelijke zonder onredelijke vertraging. Bij een waarschijnlijk hoog risico informeert de organisatie ook de betrokkenen, tenzij de gegevens bijvoorbeeld versleuteld waren (artikel 34). Elk datalek wordt gedocumenteerd, ook als het niet gemeld hoeft te worden (artikel 33 lid 5).
Voor bestuur en auditcommissie is het datalek vaak één van meerdere meldplichten bij hetzelfde incident. Een cyberaanval kan tegelijk een significant incident zijn onder de Cyberbeveiligingswet, met een vroegtijdige waarschuwing binnen 24 uur, of een ernstig ICT-incident onder DORA, met een eerste melding binnen vier uur na classificatie en uiterlijk 24 uur na kennisname, elk met een eigen kanaal. Het voorstel voor een digitale omnibus van november 2025 wil de melding aan de toezichthouder beperken tot lekken met een waarschijnlijk hoog risico, de termijn verlengen tot 96 uur en één Europees meldpunt invoeren; in oktober 2026 was dat voorstel nog niet aangenomen.
Wie niet of te laat meldt, riskeert een boete tot 10 miljoen euro of 2 procent van de wereldwijde jaaromzet (artikel 83 lid 4 Verordening (EU) 2016/679). Een datalek gaat altijd over persoonsgegevens: een beveiligingsincident met alleen bedrijfsgegevens is geen datalek in de zin van de AVG, maar kan wel onder andere meldplichten vallen. Uitleg en voorbeelden staan in richtsnoeren 9/2022 van het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB).
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Veelgestelde vragen
Moet elk datalek bij de Autoriteit Persoonsgegevens worden gemeld?
Nee. Melden is verplicht, tenzij het niet waarschijnlijk is dat het lek een risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van personen (artikel 33 lid 1 AVG). Die afweging maakt de verwerkingsverantwoordelijke zelf en legt zij vast. Elk lek moet wel intern worden gedocumenteerd, met de feiten, de gevolgen en de genomen maatregelen, zodat de toezichthouder de naleving kan controleren (artikel 33 lid 5).
Wanneer begint de termijn van 72 uur?
Op het moment dat de verwerkingsverantwoordelijke kennis heeft genomen van de inbreuk (artikel 33 lid 1 AVG). Een verwerker moet de verwerkingsverantwoordelijke zonder onredelijke vertraging informeren (lid 2). Is niet alle informatie direct bekend, dan mag de melding in stappen (lid 4); een melding na 72 uur gaat vergezeld van een motivering voor de vertraging.
Wie beslist binnen de organisatie over de melding van een datalek?
De verwerkingsverantwoordelijke, dus de organisatie; het bestuur legt vast wie namens haar beslist. Een draaiboek bepaalt wie het lek beoordeelt, wanneer de functionaris voor gegevensbescherming wordt betrokken, wie de melding doet en wie nagaat of ook andere meldplichten gelden, zoals onder de Cyberbeveiligingswet of DORA. Zo lopen de verschillende klokken niet langs elkaar heen.