Cyber, data & AI

Privacyrisico

Privacyrisico is het risico dat de verwerking van persoonsgegevens schade toebrengt aan de rechten en vrijheden van natuurlijke personen, bijvoorbeeld door verlies van controle over hun gegevens, discriminatie, identiteitsfraude of financieel verlies. De AVG maakt dit risico voor de betrokkene tot maatstaf voor de maatregelen van de organisatie. Het is iets anders dan het risico voor de organisatie zelf, zoals een boete of reputatieschade.

Bron: Verordening (EU) 2016/679 (AVG) artikelen 5, 24, 25, 32, 35, 36, 39 en 83 en overweging 75; NIST Privacy Framework 1.0 (2020); Corporate Governance Code 2025 (toelichting bij bepaling 1.2.1)

De AVG (Verordening (EU) 2016/679) is risicogebaseerd. De verwerkingsverantwoordelijke neemt passende maatregelen, rekening houdend met de qua waarschijnlijkheid en ernst uiteenlopende risico's voor de rechten en vrijheden van personen (artikel 24), past gegevensbescherming door ontwerp en door standaardinstellingen toe (artikel 25) en stemt de beveiliging af op het risico (artikel 32). Overweging 75 noemt als mogelijke schade onder meer discriminatie, identiteitsdiefstal of -fraude, financiële verliezen en reputatieschade voor de betrokkene. Houdt een verwerking waarschijnlijk een hoog risico in, vooral bij nieuwe technologie, dan volgt vóór de verwerking een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA, artikel 35). Blijft na maatregelen een hoog risico over, dan raadpleegt de organisatie vooraf de toezichthouder (artikel 36), in Nederland de Autoriteit Persoonsgegevens.

Privacyrisico en cyberrisico overlappen, maar vallen niet samen. Het NIST Privacy Framework 1.0 (januari 2020) laat zien dat privacyproblemen ook zonder beveiligingsincident ontstaan, door de verwerking zelf. De overlap bestaat uit incidenten waarbij vertrouwelijkheid, integriteit of beschikbaarheid verloren gaat, zoals diefstal van data door aanvallers of ongeautoriseerd gebruik door medewerkers. Wie privacy alleen als beveiligingsvraag behandelt, mist dus de vragen naar doel, noodzaak en evenredigheid van de verwerking.

Voor het bestuur valt privacyrisico onder de risico's die de toelichting bij bepaling 1.2.1 van de Corporate Governance Code 2025 noemt, waaronder data protectie. Inbreuken op de beginselen van artikel 5 kunnen leiden tot boetes tot 20 miljoen euro of 4 procent van de wereldwijde jaaromzet (artikel 83 lid 5 Verordening (EU) 2016/679). Het IIA heeft geen Topical Requirement over privacy; in mei 2026 verscheen wel de derde editie van de Global Practice Guide Auditing Privacy and Data Protection Risks, voor leden.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wanneer is een DPIA verplicht?

Als een verwerking waarschijnlijk een hoog risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van personen (artikel 35 AVG). Dat geldt in elk geval bij een systematische en uitgebreide beoordeling van persoonlijke aspecten op basis van geautomatiseerde verwerking waarop besluiten met rechtsgevolgen rusten, bij grootschalige verwerking van bijzondere persoonsgegevens en bij stelselmatige en grootschalige monitoring van openbaar toegankelijke ruimten. Daarnaast stelt de toezichthouder een lijst van DPIA-plichtige verwerkingen op (lid 4).

Wat is het verschil tussen privacyrisico en een datalek?

Een datalek is een inbreuk op de beveiliging waardoor persoonsgegevens verloren gaan, worden gewijzigd of onbevoegd worden ingezien. Privacyrisico is breder: het omvat ook de risico's van een verwerking die rechtmatig lijkt, maar te ruim, ondoorzichtig of voor een ander doel is. Een datalek is dus één manier waarop een privacyrisico zich voordoet; de DPIA kijkt naar alle manieren.

Wie is verantwoordelijk voor privacyrisico?

De verwerkingsverantwoordelijke, dus de organisatie, die de naleving moet kunnen aantonen (artikel 5 lid 2 en artikel 24 AVG); binnen de organisatie ligt die verantwoordelijkheid bij bestuur en lijnmanagement. De functionaris voor gegevensbescherming informeert en adviseert, ziet toe op de naleving en geeft desgevraagd advies over de DPIA (artikel 39), maar draagt de verantwoordelijkheid niet.

← Alle begrippen