Risicobeschrijving (risk statement)
Een risicobeschrijving (risk statement) is de korte, vaste formulering van een risico, met de oorzaak of bron, de gebeurtenis die kan optreden en het gevolg voor een doelstelling. Een goede risicobeschrijving maakt een risico toetsbaar, vergelijkbaar en toe te wijzen aan een eigenaar, en wijst de weg naar passende beheersmaatregelen. Een uitgebreidere uitwerking in stappen heet een risicoscenario.
Bron: NIST IR 8286 Rev. 1 (2025); DNB, Good Practices SIRA (2025); Verordening (EU) 2022/2554 (DORA) artikel 8
Bestuur en commissarissen lezen risico's in de beschrijving in het risicoregister of de risicorapportage. Een vage beschrijving, zoals alleen 'cyber' of 'reputatie', maakt het moeilijk kans en impact te beoordelen, een eigenaar aan te wijzen of te bepalen welke maatregel helpt. NIST vraagt in een risicoregister per regel een korte uitleg van het risicoscenario, met vaste formuleringen en elementen zoals dreigingen, getroffen middelen, methoden en impact (NIST IR 8286 Rev. 1, 2025). Dat maakt beschrijvingen van verschillende onderdelen vergelijkbaar.
Een bruikbare opbouw is: door [oorzaak of bron] kan [gebeurtenis] optreden, met [gevolg] voor [doelstelling]. Bijvoorbeeld: doordat de betaaldienstverlener geen uitwijkmogelijkheid heeft, kunnen klanten twee dagen niet betalen, met omzetverlies en klachten als gevolg. De Good Practices SIRA (2025) van DNB, die indicatief zijn, beschrijven als goede praktijk dat een instelling eisen stelt aan een integriteitsscenario: het is concreet en beschrijft een reeks waarneembare handelingen, besluiten of gebeurtenissen, het is specifiek voor de instelling en het gaat over de werkelijke manifestatie van het risico, niet over procesmatige tekortkomingen. DORA vraagt financiële entiteiten hun ICT-risicoscenario's ten minste eenmaal per jaar te evalueren (artikel 8 lid 2).
Een risicobeschrijving kan op verschillende niveaus staan. NIST laat zien hoe een brede beschrijving op ondernemingsniveau, zoals informatiebeveiliging, uiteenvalt in tussenliggende beschrijvingen en in afzonderlijke regels in het risicoregister. Een kans laat zich op dezelfde manier beschrijven, met een positief gevolg voor de doelstelling. De risicobeschrijving is iets anders dan de risicobron, die alleen het eerste deel vormt, en dan het risicoregister, dat naast de beschrijving ook eigenaar, beoordeling en maatregelen vastlegt.
Met Risk Insight brengt ONE Risk Advisory via Enterprise, Process en IT Risk Assessments in beeld welke risico's en kansen de doelstellingen van een organisatie het sterkst beïnvloeden.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Verwante dienst Risk Insight
Verder lezen Risico- en kansenanalyse (risk and opportunity assessment)
Veelgestelde vragen
Hoe ziet een goede risicobeschrijving eruit?
Een goede risicobeschrijving noemt de oorzaak of bron, de gebeurtenis en het gevolg voor een doelstelling, in één of twee zinnen. Zij is concreet en waarneembaar, past bij de eigen organisatie en gaat over het risico zelf, niet over een tekortkoming in een proces; DNB noemt dat als goede praktijk voor scenario's in de SIRA (Good Practices SIRA, 2025). Een enkel woord als 'cyberrisico' benoemt een categorie; in het risicoregister is meer nodig.
Wat is het verschil tussen een risicobeschrijving en een risicoscenario?
De risicobeschrijving is de korte formulering van een risico. Een risicoscenario werkt dat uit in stappen: een reeks handelingen, besluiten of gebeurtenissen en wat er daarna gebeurt. NIST noemt de beschrijving in het register een korte uitleg van het scenario (NIST IR 8286 Rev. 1, 2025). In de Good Practices SIRA van DNB werken instellingen scenario's uit om in te schatten hoe een risico zich kan manifesteren en wat de impact is.