Risicomanagement

Risicocapaciteit (risk capacity)

Risicocapaciteit (risk capacity) is de maximale hoeveelheid risico die een organisatie kan dragen bij het nastreven van haar strategie en doelstellingen, gegeven haar kapitaal, liquiditeit, vermogen om risico's te beheersen en verplichtingen tegenover toezichthouders, klanten en andere belanghebbenden. Waar de risk appetite een keuze van het bestuur is, is de risicocapaciteit de grens waarbinnen die keuze moet blijven.

Bron: COSO ERM 2017; COSO en WBCSD, Applying ERM to ESG-related risks (2018); COSO, Risk Appetite: Critical to Success (2020); FSB, Principles for an Effective Risk Appetite Framework (2013); Basel Committee, Corporate governance principles for banks (2015); EBA/GL/2021/05 (paragraaf 13); Pensioenwet artikel 1

Risicocapaciteit is de buitengrens van de risicobereidheid. De Financial Stability Board (FSB) legde in 2013 vast dat de risk appetite van een financiële instelling binnen haar risicocapaciteit blijft, en het Bazels Comité (2015) en de EBA-richtsnoeren interne governance (EBA/GL/2021/05, paragraaf 13) volgen die lijn. COSO ziet de capaciteit als de begrenzing waarbinnen risk appetite en tolerance zinvol worden vastgesteld. Voor het bestuur betekent dit: eerst weten hoeveel risico de organisatie kan dragen, dan kiezen hoeveel zij wil dragen. Volgens de FSB bewaakt de board dat het risk appetite framework past bij strategie, kapitaalplanning, risicocapaciteit en beloning.

De bronnen omschrijven de grens verschillend. Bij de FSB, het Bazels Comité en de EBA bepalen vooral kapitaal, het vermogen om risico's te beheersen en toezichtseisen de capaciteit; de FSB noemt ook liquiditeit en verplichtingen tegenover spaarders, polishouders, aandeelhouders, beleggers en andere belanghebbenden. COSO noemt liquiditeit, relaties met belanghebbenden en capabilities. In het Nederlandse pensioenrecht zit een vergelijkbaar element in de risicohouding, maar artikel 1 Pensioenwet omschrijft die sinds de Wet toekomst pensioenen naar wat een groep deelnemers aan beleggingsrisico wil lopen en kan dragen, niet naar het fonds als organisatie. Voor fondsen die nog niet zijn ingevaren geldt uiterlijk tot en met 31 december 2027 ook het oude artikel 1a Besluit FTK, over de mate waarin het fonds beleggingsrisico's kan lopen.

Risicocapaciteit verschilt van verwante begrippen. De risk appetite is het risico dat de organisatie wil aanvaarden, binnen de capaciteit. Tolerantie is bij COSO en het IIA de aanvaardbare variatie in prestaties ten opzichte van doelstellingen. Het risicoprofiel is het risico dat de organisatie op een bepaald moment feitelijk loopt. Ligt het profiel dicht bij de capaciteit, dan is er weinig ruimte om tegenvallers op te vangen.

Met Governance & Control Design ontwerpt ONE Risk Advisory risk governance-modellen voor besluitvorming, escalatie en rapportagelijnen.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Verwante dienst Governance & Control Design

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen risicocapaciteit en risk appetite?

Risicocapaciteit is hoeveel risico een organisatie kan dragen voordat kapitaal, liquiditeit, beheersvermogen of verplichtingen tekortschieten; risk appetite is hoeveel risico zij wil aanvaarden om haar doelstellingen te bereiken. De FSB (2013), het Bazels Comité (2015) en de EBA (2021) leggen de risk appetite uitdrukkelijk binnen de risicocapaciteit. Het bestuur stelt de risk appetite vast; de capaciteit volgt uit middelen en verplichtingen.

Waaruit bestaat de risicocapaciteit van een organisatie?

De FSB (2013) noemt het toezichtkapitaal en de liquiditeitsbehoefte, de operationele omgeving (technische infrastructuur, risicobeheersing en expertise) en verplichtingen tegenover spaarders, polishouders, aandeelhouders, beleggers en andere klanten en belanghebbenden. COSO noemt liquiditeit, relaties met belanghebbenden en capabilities. Buiten de financiële sector tellen dus ook niet-financiële grenzen mee, zoals relaties met belanghebbenden en de eigen capabilities.

Geldt risicocapaciteit ook buiten de financiële sector?

Ja. Het begrip staat in de toezichtskaders voor banken, maar COSO gebruikt het voor elke organisatie en schrijft in Risk Appetite: Critical to Success (2020) dat risk appetite relevant is voor meer dan de financiële sector. Voor een beursvennootschap is de capaciteit de grens waaraan het bestuur de risicobereidheid uit bepaling 1.2.1 van de Code 2025 kan toetsen.

← Alle begrippen