Risicobron (risk source)
Een risicobron is een omstandigheid, activiteit, partij of ontwikkeling waaruit een risico kan voortkomen, op zichzelf of in samenhang met andere factoren. Voorbeelden zijn een kwetsbaar systeem, de afhankelijkheid van één leverancier of geopolitieke spanning. Europese toezichthouders gebruiken in vergelijkbare zin de term risk driver, voor een factor die doorwerkt in bestaande risicocategorieën zoals krediet- en operationeel risico.
Bron: Verordening (EU) 2022/2554 (DORA) artikel 8; Cyberbeveiligingswet artikel 21; EBA/GL/2025/01; ECB, geopolitieke reverse stress test (2025); NIST IR 8286 Rev. 1 (2025); IIA Global Internal Audit Standards 2024 (glossary)
Wie de bron van een risico kent, kan gerichter beheersen: aan de bron, op de kans of op het gevolg. NIST beschrijft een volledig risicoscenario als de bron van onzekerheid, de omstandigheden die het risico mogelijk maken, wat wordt geraakt en het verwachte resultaat; bij cyberrisico gaat het om een dreigingsbron, een dreigingsgebeurtenis en een kwetsbaarheid (NIST IR 8286 Rev. 1, 2025). Eén bron kan meerdere risico's veroorzaken, en één risico kan meerdere bronnen hebben. Voor het bestuur is het onderscheid nuttig bij de vraag of een maatregel het probleem wegneemt of alleen de gevolgen dempt.
Europese en Nederlandse regels vragen uitdrukkelijk aandacht voor bronnen. DORA verplicht financiële entiteiten permanent alle bronnen van ICT-risico te identificeren, met name de wederzijdse risicoblootstelling ten aanzien van andere financiële entiteiten, en cyberdreigingen en ICT-kwetsbaarheden te beoordelen (artikel 8 lid 2). De Cyberbeveiligingswet vraagt essentiële en belangrijke entiteiten hun maatregelen te baseren op een benadering die alle gevaren omvat (artikel 21 lid 3). De EBA ziet ESG-risico's als drivers van alle traditionele categorieën van financieel risico (EBA/GL/2025/01), en de ECB noemt geopolitiek risico een dwarsdoorsnijdende risk driver voor banken.
Een risicobron is iets anders dan een root cause. De Global Internal Audit Standards gebruiken root cause voor de onderliggende reden van het verschil tussen het normenkader en de feitelijke situatie van een onderzochte activiteit; dat is een terugblik. Een risicobron kijkt vooruit: zij beschrijft waar een toekomstig risico uit kan voortkomen. In een risicobeschrijving vormt de bron of oorzaak het eerste deel, gevolgd door de gebeurtenis en het gevolg; in een risicotaxonomie kunnen bronnen als drivers aan risicocategorieën worden gekoppeld.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een risicobron en een risico?
Een risicobron is waar een risico uit voortkomt, zoals een verouderd systeem of de afhankelijkheid van één leverancier. Het risico is het effect van de onzekerheid op een doelstelling, bijvoorbeeld dat klanten een dienst dagenlang niet kunnen gebruiken. Een bron zonder gevolg voor een doelstelling is nog geen risico; daarom hoort in een risicobeschrijving altijd het gevolg erbij.
Wat is het verschil tussen een risicobron en een root cause?
Een root cause is in de Global Internal Audit Standards de onderliggende reden van een verschil tussen het normenkader en de feitelijke situatie, dus de verklaring van een bevinding achteraf. Een risicobron kijkt vooruit en benoemt waaruit een toekomstig risico kan ontstaan. Een root cause uit een audit kan wel een risicobron blijken die ook elders in de organisatie speelt.
Welke regels vragen om risicobronnen te identificeren?
DORA verplicht financiële entiteiten permanent alle bronnen van ICT-risico te identificeren en ten minste eenmaal per jaar hun risicoscenario's te evalueren (artikel 8 lid 2). De Cyberbeveiligingswet vraagt maatregelen op basis van een benadering die alle gevaren omvat (artikel 21 lid 3). Van banken verwachten EBA en ECB dat zij ESG-risico's en geopolitiek risico als drivers van hun bestaande risico's meenemen.