Risicocriteria
Risicocriteria zijn de vooraf vastgestelde maatstaven waartegen een organisatie beoordeelt hoe significant een risico is en of het aanvaardbaar is. Het gaat om schalen voor kans en impact, drempels voor acceptatie en escalatie, en de doelstellingen, wettelijke eisen en context waaraan een risico wordt afgemeten. Risicocriteria horen aan te sluiten op de risicobereidheid die het bestuur vaststelt.
Bron: NIST CSRC Glossary (NIST SP 800-160v1r1; NIST IR 8286B-upd1); ISO 31073:2022; IIA Global Internal Audit Standards 2024 (glossary en Standard 11.5); Cyberbeveiligingsbesluit artikel 7; Cyberbeveiligingswet artikel 24; Verordening (EU) 2022/2554 (DORA) artikel 6; COSO ERM 2017 (principe 11)
Risicocriteria bepalen welke risico's op de agenda van het bestuur komen. Zonder vaste criteria kan het ene onderdeel een risico als hoog scoren dat het andere als gemiddeld ziet, en zijn risico's niet te vergelijken of op te tellen. De Global Internal Audit Standards omschrijven risicobeoordeling als het identificeren en analyseren van risico's, waarbij de significantie doorgaans wordt beoordeeld op impact en waarschijnlijkheid. Concludeert de CAE dat het management een risico boven de risk appetite of risk tolerance heeft aanvaard, dan bespreekt de CAE dat met senior management en zo nodig met de board (Standard 11.5).
Het begrip komt uit het vocabulaire van ISO. NIST neemt zijn definitie over uit ISO Guide 73, dat in 2023 is ingetrokken; het actuele ISO-vocabulaire voor risicomanagement is ISO 31073:2022. NIST noemt als voorbeelden van zulke maatstaven de doelstellingen van de organisatie, de interne en externe context en verplichte eisen zoals normen, wetten en beleid.
In de Nederlandse regelgeving keert het begrip terug. Het Cyberbeveiligingsbesluit vraagt van de meeste entiteiten onder de Cyberbeveiligingswet een risicomanagementbeleid met ten minste een risicomanagementmethodiek en criteria voor risicoacceptatie (artikel 7 lid 2); voor onder meer cloud- en datacenteraanbieders geldt in plaats daarvan Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2690. DORA vraagt financiële entiteiten een risicotolerantieniveau voor ICT-risico in overeenstemming met hun risicobereidheid (artikel 6 lid 8 onder b). Risicocriteria verschillen van de risk appetite, die op organisatieniveau de soorten en omvang van aanvaardbaar risico vastlegt, en van risicolimieten, die die bereidheid kwantitatief toewijzen. De kans-impactmatrix is het hulpmiddel waarin de criteria zichtbaar worden.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen risicocriteria en risk appetite?
Risk appetite is de keuze van het bestuur over de soorten en de omvang van het risico dat de organisatie wil aanvaarden. Risicocriteria zijn de maatstaven waarmee een afzonderlijk risico wordt beoordeeld, zoals schalen voor kans en impact en drempels voor acceptatie. Goede criteria sluiten aan op de risk appetite, zodat een risico dat volgens de criteria onaanvaardbaar is ook buiten de appetite valt.
Wat vraagt de Cyberbeveiligingswet over risicocriteria?
Het Cyberbeveiligingsbesluit, dat de Cyberbeveiligingswet uitwerkt, vraagt een risicomanagementbeleid met ten minste een risicomanagementmethodiek en criteria voor risicoacceptatie (artikel 7 lid 2). Het bestuur keurt de cyberbeveiligingsmaatregelen goed (artikel 24 Cyberbeveiligingswet). Voor onder meer cloud- en datacenteraanbieders gelden de eisen van Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2690 in plaats van deze bepalingen van het besluit.
Waar komt het begrip risicocriteria vandaan?
Uit het risicovocabulaire van ISO. NIST neemt in zijn glossary de definitie over uit ISO Guide 73, dat op 2 november 2023 is ingetrokken; het actuele vocabulaire is ISO 31073:2022. In COSO ERM 2017 staat de risk appetite centraal; daar worden risico's geprioriteerd naar hun ernst (severity) in de context van de risk appetite.