Fraude & integriteit

Management override (doorbreking van beheersmaatregelen door het management)

Management override is het doorbreken of omzeilen van beheersmaatregelen door het management, bijvoorbeeld om vastleggingen te manipuleren, schattingen bij te sturen of ongebruikelijke transacties buiten de normale procedures te laten verwerken. Het management kan dat door zijn positie, die andere medewerkers niet hebben. COSO rekent het vermogen van het management om interne beheersing te doorbreken tot de inherente beperkingen van interne beheersing.

Bron: IAASB ISA 240 (Revised) (2025), paragrafen 11, 34(b), 40, 47 t/m 52 en A98; COSO Internal Control: Integrated Framework (2013), Executive Summary; COSO en ACFE Fraud Risk Management Guide, tweede editie (2023); Nederlandse Corporate Governance Code 2025 (bepalingen 2.6.4 en 2.6.5); ACFE Occupational Fraud 2026: A Report to the Nations; AFM, Controlewerkzaamheden bij frauderisico's (januari 2025)

Volgens ISA 240 (Revised) is het risico dat fraude door het management onopgemerkt blijft groter dan bij fraude door medewerkers, omdat het management vaak direct of indirect vastleggingen kan manipuleren, onjuiste financiële informatie kan presenteren of beheersmaatregelen kan doorbreken die fraude door anderen moeten voorkomen (paragraaf 11). Omdat niet te voorspellen is hoe dat gebeurt, behandelt de accountant het risico van management override altijd als risico op een afwijking van materieel belang door fraude op het niveau van de financiële overzichten (paragraaf 40). Ongeacht zijn inschatting toetst hij journaalposten en andere aanpassingen, beoordeelt hij schattingen op mogelijke tendentie van het management en gaat hij de zakelijke beweegredenen na van significante, ongebruikelijke transacties (paragraaf 47 t/m 52).

De Fraud Risk Management Guide van COSO en de ACFE (2023) ziet de board, in Nederland vooral de raad van commissarissen, als belangrijke tegenkracht: de board beoordeelt het risico van management override en pakt fraudesignalen over het senior management zelf op. In de Nederlandse Corporate Governance Code meldt de interne auditfunctie een vermoede materiële misstand of onregelmatigheid die het functioneren van bestuurders raakt aan de voorzitter van de raad van commissarissen (bepaling 2.6.4). Is het bestuur zelf betrokken, dan kan de raad van commissarissen een onderzoek initiëren en aansturen (bepaling 2.6.5).

In het rapport Occupational Fraud 2026 van de ACFE, een enquête onder Certified Fraud Examiners over 2.402 zaken, noemden respondenten het doorbreken van bestaande beheersmaatregelen in 19 procent van de zaken als belangrijkste zwakte in de beheersing; de ACFE beperkt die categorie niet tot doorbreking door het management. De AFM wees auditcommissies er in januari 2025 op dat zij met de accountant kunnen bespreken hoe diens werkzaamheden inspelen op het risico dat het management beheersmaatregelen doorbreekt. Management override verschilt van collusie, waarbij meerdere personen samenwerken. Verwante begrippen zijn Collusie, Tone at the top en Inherente beperkingen van interne beheersing.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Waarom behandelt de accountant management override altijd als frauderisico?

Omdat niet te voorspellen is hoe en wanneer het management beheersmaatregelen doorbreekt. ISA 240 (Revised) schrijft daarom voor dat de accountant dit risico, ongeacht zijn eigen inschatting, behandelt als risico op een afwijking van materieel belang door fraude (paragraaf 40). Hij voert vaste werkzaamheden uit op journaalposten, schattingen en significante ongebruikelijke transacties (paragraaf 47 t/m 52).

Wat kan de raad van commissarissen doen tegen management override?

De raad van commissarissen en de auditcommissie kunnen het risico expliciet bespreken met het bestuur, de interne auditfunctie en de accountant. De Code laat de interne auditfunctie een vermoede materiële misstand bij bestuurders aan de voorzitter van de raad van commissarissen melden (bepaling 2.6.4). COSO en de ACFE (2023) zien de board als belangrijke tegenkracht, die fraudesignalen over het senior management zelf oppakt.

Welke rol heeft internal audit bij management override?

De Global Internal Audit Standards vragen dekking van frauderisico in het auditplan te overwegen (Standard 9.4) en bij elke opdracht specifieke frauderisico's mee te nemen (Standard 13.2). ISA 240 (Revised) laat de accountant de interne auditfunctie bevragen over haar kennis van fraude en frauderisico's (paragraaf 34(b)); de toelichting noemt daarbij uitdrukkelijk management override (paragraaf A98).

← Alle begrippen