Fraude & integriteit

Sanctieregelgeving en sanctienaleving (sanctions compliance)

Sanctieregelgeving is het geheel van nationale, Europese en andere internationale beperkende maatregelen tegen landen, personen en entiteiten, zoals het bevriezen van tegoeden en verboden op het ter beschikking stellen van middelen, op handel en op dienstverlening. Sanctienaleving (sanctions compliance) is de manier waarop een organisatie zorgt dat zij die maatregelen naleeft, onder meer door relaties en transacties te screenen.

Bron: Sanctiewet 1977 artikelen 10 en 10b t/m 10d; Regeling toezicht Sanctiewet 1977 artikelen 2 en 3; Richtlijn (EU) 2024/1226; EBA/GL/2024/14; Verordening (EU) 2024/1624 (AMLR); Verordening (EU) 2021/821; Kamerstuk 36 898 (wetsvoorstel Wet internationale sanctiemaatregelen); DNB, Integriteitstoezicht in Beeld 2026 (maart 2026)

Europese sancties gelden voor iedereen in de EU: tegoeden van gesanctioneerden worden bevroren en er worden geen middelen aan hen ter beschikking gesteld. In Nederland is overtreding van sanctiemaatregelen strafbaar via de Sanctiewet 1977 en de Wet op de economische delicten; opzettelijk begaan is het een misdrijf met een maximum van zes jaar gevangenisstraf. Richtlijn (EU) 2024/1226 harmoniseert de strafbaarstelling en maakt rechtspersonen ook aansprakelijk bij gebrekkig toezicht door een leidinggevende. Volgens de memorie van toelichting bij wetsvoorstel 36 898 (2026) valt een rechtspersoon die voor meer dan 50 procent eigendom is van of gecontroleerd wordt door gesanctioneerden zelf ook onder de sancties.

Voor aangewezen financiële instellingen, zoals banken, verzekeraars, pensioenfondsen, betaalinstellingen en beleggingsondernemingen, gelden extra eisen. Zij treffen op grond van de Sanctiewet 1977 en de Regeling toezicht Sanctiewet 1977 maatregelen in hun administratieve organisatie en interne controle, controleren of hun relaties overeenkomen met gesanctioneerden en melden een treffer onverwijld aan DNB of de AFM. Sinds 30 december 2025 vragen de EBA-richtsnoeren EBA/GL/2024/14 dat het leidinggevend orgaan de strategie voor sanctienaleving goedkeurt en een senior medewerker verantwoordelijk maakt. DNB toetste in 2025 de sanctiescreening van 59 instellingen; bij banken en betaalinstellingen was de effectiviteit duidelijk verbeterd, maar verzekeraars testen de werking van hun screeningsystemen niet altijd systematisch (Integriteitstoezicht in Beeld 2026, maart 2026).

Het wetsvoorstel Wet internationale sanctiemaatregelen (Kamerstuk 36 898) wil bestuursrechtelijke handhaving van sanctieschendingen invoeren en meldingen naar een centraal meldpunt sancties verplaatsen; op 20 november 2026 was het nog in behandeling bij de Tweede Kamer. Vanaf 10 juli 2027 vallen de interne beleidslijnen en controles voor gerichte financiële sancties onder Verordening (EU) 2024/1624 (AMLR). Exporteurs hebben daarnaast te maken met Verordening (EU) 2021/821 over dual-use-goederen. Sancties zijn een verplicht te behandelen risico in de SIRA van financiële instellingen.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Geldt sanctieregelgeving alleen voor financiële instellingen?

Nee. Het verbod om middelen ter beschikking te stellen aan gesanctioneerden en de plicht tot bevriezen gelden voor iedere natuurlijke persoon en rechtspersoon in de EU. Aangewezen financiële instellingen hebben daarnaast eisen aan hun administratieve organisatie en interne controle en een meldplicht bij treffers. Exporteurs van dual-use-goederen hebben te maken met vergunningplichten onder Verordening (EU) 2021/821.

Wie houdt toezicht op de naleving van sancties in Nederland?

DNB en de AFM houden toezicht op de administratieve organisatie en interne controle van de aangewezen financiële instellingen en kunnen daarbij een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete opleggen (Sanctiewet 1977, artikel 10 en 10b t/m 10d). Materiële schendingen van sanctiemaatregelen worden strafrechtelijk gehandhaafd als economisch delict; bestuursrechtelijke handhaving daarvan kent de Sanctiewet 1977 niet.

Wat vraagt EBA/GL/2024/14 van het bestuur van een financiële instelling?

De richtsnoeren gelden sinds 30 december 2025 voor financiële instellingen binnen het bereik van de EBA. Het leidinggevend orgaan keurt de strategie voor de naleving van sancties goed en ziet toe op de uitvoering, alle leden kennen de blootstelling van de instelling aan sancties en haar kwetsbaarheid voor omzeiling, de toezichthoudende functie ontvangt de uitkomst van de laatste blootstellingsbeoordeling en een senior medewerker is verantwoordelijk.

← Alle begrippen