Fraude & integriteit

Financieel-economische criminaliteit

Financieel-economische criminaliteit is een verzamelterm voor strafbare feiten die het financiële en economische verkeer misbruiken of aantasten, zoals witwassen, terrorismefinanciering, fraude, corruptie en het schenden van sanctiemaatregelen. Voor financiële instellingen gaat het vooral om voorkomen dat zij, hun medewerkers of hun cliënten erbij betrokken raken; DNB houdt daarop integriteitstoezicht. Het begrip is ruimer dan witwassen alleen.

Bron: Wet op het financieel toezicht artikel 3:10; Besluit prudentiële regels Wft artikelen 1 en 10; Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) artikelen 1a, 2d en 16; Sanctiewet 1977; Verordening (EU) 2024/1624 (AMLR) artikel 90; Richtlijn (EU) 2026/1021; DNB, Good Practices SIRA (2025)

DNB noemt witwassen, corruptie, fraude en terrorismefinanciering als vormen van financieel-economische criminaliteit en beschrijft een ketengerichte aanpak, van cliëntenonderzoek en meldingen tot toezicht, opsporing en vervolging. Haar integriteitstoezicht steunt op de Wft, de Wwft, de Sanctiewet 1977, de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en de Wet toezicht trustkantoren 2018. Het begrip is niet te verwarren met het Financieel Expertise Centrum (FEC), het samenwerkingsverband van de AFM, DNB, de Belastingdienst, de politie, de FIOD, de FIU-NL en het Openbaar Ministerie.

Voor banken, verzekeraars en andere financiële ondernemingen vertaalt artikel 3:10 Wft dit in een integere bedrijfsvoering: zij gaan onder meer tegen dat de onderneming of haar werknemers strafbare feiten begaan en dat het vertrouwen wegens hun cliënten wordt geschaad. De Wwft vraagt cliëntenonderzoek op basis van risico, onverwijlde melding van ongebruikelijke transacties aan de Financiële inlichtingen eenheid (artikel 16) en, voor zover passend bij aard en omvang, een onafhankelijke compliancefunctie en een interne auditfunctie (artikel 2d). Vanaf 10 juli 2027 vervangt Verordening (EU) 2024/1624 (AMLR) het materiële deel van de Wwft; de Europese antiwitwasautoriteit AMLA selecteert in 2027 veertig instellingen voor direct toezicht vanaf 2028.

De Wwft geldt niet alleen voor financiële instellingen, maar ook voor onder meer externe accountants, belastingadviseurs, notarissen en advocaten bij bepaalde werkzaamheden (artikel 1a). Fraude en omkoping zijn voor elke organisatie strafbaar, en Richtlijn (EU) 2026/1021 verplicht de lidstaten om uiterlijk 1 juni 2028 rechtspersonen ook aansprakelijk te stellen bij gebrekkig toezicht door leidinggevenden. Een bestuur kan integriteitsrisico als categorie in de risicotaxonomie opnemen, met een vastgelegde eigenaar en één rapportagelijn naar bestuur en auditcommissie. Het begrip Wwft beschrijft één wet, Frauderisico en Integriteit beschrijven een risico en een waarde; financieel-economische criminaliteit gaat over de strafbare feiten zelf.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen financieel-economische criminaliteit en integriteitsrisico?

Financieel-economische criminaliteit zijn de strafbare feiten zelf. Integriteitsrisico is volgens artikel 1 van het Besluit prudentiële regels Wft het gevaar voor aantasting van de reputatie of een bedreiging van vermogen of resultaat van een financiële onderneming door ontoereikende naleving van wettelijke voorschriften. Een integere bedrijfsvoering gaat nog verder: artikel 3:10 Wft vraagt ook belangenverstrengeling en maatschappelijk onbetamelijk handelen tegen te gaan.

Geldt de aanpak van financieel-economische criminaliteit alleen voor banken?

Nee. DNB houdt integriteitstoezicht op onder meer banken, verzekeraars, pensioenfondsen, betaalinstellingen en trustkantoren. De Wwft geldt ook voor onder meer externe accountants, belastingadviseurs, notarissen en advocaten bij bepaalde werkzaamheden, en sanctieverplichtingen gelden voor iedereen in de EU. Fraude en omkoping zijn voor elke organisatie strafbaar.

Wat verandert er in 2027?

Op 10 juli 2027 wordt Verordening (EU) 2024/1624 (AMLR) van toepassing. Zij werkt rechtstreeks en vervangt het materiële deel van de Wwft; ook de interne beleidslijnen en controles voor gerichte financiële sancties vallen dan onder de AMLR. De Europese antiwitwasautoriteit AMLA selecteert in 2027 veertig instellingen die zij vanaf 2028 rechtstreeks onder toezicht neemt.

← Alle begrippen