Belangenconflict (tegenstrijdig belang)
Een belangenconflict (tegenstrijdig belang) is een situatie waarin een persoonlijk belang van een bestuurder, commissaris, medewerker of auditor botst of kan botsen met het belang dat hij in zijn functie moet dienen, zodat zijn oordeel of besluit niet meer onbevangen is of kan lijken. Het Burgerlijk Wetboek spreekt van tegenstrijdig belang, de Wft van belangenverstrengeling; de Nederlandse Corporate Governance Code gebruikt beide termen.
Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikelen 2:44 lid 6, 2:129 lid 6, 2:140 lid 5, 2:239 lid 6, 2:250 lid 5, 2:291 lid 6 en 2:167 t/m 2:170; Nederlandse Corporate Governance Code 2025 (principe 2.7); Wet op het financieel toezicht artikel 3:10; IIA Global Internal Audit Standards 2024 (Standards 2.2 en 2.3)
Voor bestuurders en commissarissen is de hoofdregel wettelijk. Een bestuurder van een nv of bv neemt niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming als hij een direct of indirect persoonlijk belang heeft dat tegenstrijdig is met het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming (artikel 2:129 lid 6 en 2:239 lid 6 BW); voor commissarissen geldt hetzelfde (artikel 2:140 lid 5 en 2:250 lid 5 BW). Kan het bestuur daardoor geen besluit nemen, dan besluit de raad van commissarissen of, zonder raad, de algemene vergadering, tenzij de statuten anders bepalen. Voor verenigingen en stichtingen gelden vergelijkbare regels (onder meer artikel 2:44 lid 6 en 2:291 lid 6 BW).
De Nederlandse Corporate Governance Code 2025 werkt dit uit in principe 2.7. Bestuurders en commissarissen treden niet in concurrentie met de vennootschap, vorderen of aanvaarden geen substantiële schenkingen van de vennootschap, verschaffen derden geen ongerechtvaardigde voordelen ten laste van de vennootschap en benutten geen zakelijke kansen die haar toekomen (bepaling 2.7.1). Een potentieel tegenstrijdig belang bij een materiële transactie melden zij onverwijld aan de voorzitter van de raad van commissarissen; de raad besluit buiten aanwezigheid van de betrokkene of er sprake is van een tegenstrijdig belang (bepaling 2.7.3). Zulke transacties gaan tegen op de markt gebruikelijke condities, materiële transacties vragen goedkeuring van de raad en worden in het bestuursverslag vermeld (bepaling 2.7.4).
Financiële ondernemingen moeten belangenverstrengeling tegengaan als onderdeel van een integere bedrijfsvoering (artikel 3:10 lid 1 Wft) en nemen dat risico mee in hun systematische integriteitsrisicoanalyse. Voor internal auditors bepaalt Standard 2.2 van de Global Internal Audit Standards dat zij zich niet ongepast laten beïnvloeden door eigen belangen of die van anderen; een aantasting van hun objectiviteit maken zij bekend (Standard 2.3). Het begrip Transacties met verbonden partijen gaat over transacties met partijen die invloed hebben op de organisatie of er nauw mee verbonden zijn; een belangenconflict kan ook zonder transactie bestaan.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Veelgestelde vragen
Wat moet een bestuurder doen bij een tegenstrijdig belang?
Hij neemt niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming over het onderwerp (artikel 2:129 lid 6 en 2:239 lid 6 BW). Bij een beursvennootschap vraagt de Code bovendien dat hij een potentieel tegenstrijdig belang bij een materiële transactie onverwijld meldt aan de voorzitter van de raad van commissarissen en de overige bestuurders. De raad van commissarissen besluit buiten zijn aanwezigheid of er een tegenstrijdig belang is (Code 2025, bepaling 2.7.3).
Wat is het verschil tussen een belangenconflict en een transactie met een verbonden partij?
Een belangenconflict gaat over de persoon: een eigen belang dat botst met het belang van de organisatie. De regeling voor transacties met verbonden partijen (artikel 2:167 t/m 2:170 BW) geldt voor beursvennootschappen en gaat over transacties met onder meer bestuurders, commissarissen en aandeelhouders met ten minste een tiende van het geplaatste kapitaal. Materiële transacties buiten de normale bedrijfsvoering of marktvoorwaarden worden openbaar gemaakt en vragen goedkeuring (artikel 2:169 BW).
Gelden deze regels ook voor internal auditors?
Via de beroepsstandaard. Standard 2.2 van de Global Internal Audit Standards vraagt internal auditors zich niet ongepast te laten beïnvloeden door eigen belangen of die van anderen. Zij geven geen assurance op een activiteit waarvoor zij in de voorgaande twaalf maanden verantwoordelijk waren, en maken een aantasting van hun objectiviteit bekend (Standard 2.3).