Modellen & kwantificering

Value at Risk (VaR)

Value at Risk (VaR) is een risicomaatstaf die aangeeft welk verlies over een gekozen periode met een gekozen betrouwbaarheid niet wordt overschreden. Een VaR van 10 miljoen euro op het 99e percentiel over tien dagen betekent dat een groter verlies naar verwachting in één op de honderd van zulke perioden optreedt. VaR zegt niets over de omvang van het verlies boven die grens.

Bron: Verordening (EU) nr. 575/2013 (CRR) artikel 365 (versie van 8 juli 2024, van toepassing tot 1 januari 2027 via artikel 520 bis) en artikelen 325 sexquinquagies en 325 novoquinquagies; Richtlijn 2009/138/EG (Solvency II) artikel 101 lid 3; Pensioenwet artikel 132; IEC 31010:2019 (bijlage B.7.2 en B.7.3)

Europese toezichtsregels ijken kapitaal met VaR. Banken met een intern marktrisicomodel berekenen tot en met 2026 dagelijks een VaR op het 99e percentiel met een houdperiode van tien dagen en ten minste een jaar aan historische gegevens, plus ten minste wekelijks een stressed VaR die is gekalibreerd op een aaneengesloten periode van twaalf maanden met significante financiële stress (artikel 365 van Verordening (EU) nr. 575/2013, CRR, in de versie van 8 juli 2024). Het solvabiliteitskapitaalvereiste van verzekeraars stemt overeen met de VaR van het kernvermogen met een betrouwbaarheid van 99,5 procent over één jaar (artikel 101 lid 3 van Richtlijn 2009/138/EG, Solvency II). De Pensioenwet (2006) volgt dezelfde logica zonder het woord VaR: een pensioenfonds stelt zijn vereist eigen vermogen zo vast dat met een zekerheid van 97,5 procent binnen één jaar een tekort ten opzichte van de technische voorzieningen wordt voorkomen (artikel 132).

Vanaf 1 januari 2027 rekent een intern marktrisicomodel volgens de nieuwe regels met expected shortfall op het 97,5e percentiel (artikel 325 sexquinquagies CRR): het gemiddelde verlies in de gevallen voorbij de grens. VaR blijft de maatstaf voor de backtesting per handelsdesk (artikel 325 novoquinquagies CRR). IEC 31010:2019 behandelt VaR en expected shortfall als afzonderlijke technieken die een maat van risico geven (bijlage B.7.2 en B.7.3).

Voor een bestuurder is VaR handig omdat het risico in één bedrag uitdrukt, maar de maatstaf heeft beperkingen. Een VaR op basis van een rustige historische periode onderschat het risico na een omslag; daarom vraagt de CRR naast de gewone VaR een stressed VaR. En een vaste houdperiode houdt geen rekening met posities die in een gestreste markt langer nodig hebben om af te bouwen; de nieuwe regels werken met liquiditeitshorizons per risicofactor. Gebruik VaR daarom samen met stresstests, scenarioanalyse en limieten op concentraties.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen Value at Risk en expected shortfall?

VaR is de verliesgrens die met een gekozen betrouwbaarheid niet wordt overschreden; expected shortfall is het gemiddelde verlies in de gevallen waarin die grens wel wordt overschreden. Expected shortfall kijkt dus naar de staart van de verdeling. Banken met een intern marktrisicomodel rekenen vanaf 1 januari 2027 met expected shortfall op het 97,5e percentiel (artikel 325 sexquinquagies CRR).

Gebruiken verzekeraars en pensioenfondsen ook Value at Risk?

Ja, als ijkpunt voor het kapitaal. Het solvabiliteitskapitaalvereiste van een verzekeraar stemt overeen met de VaR van het kernvermogen op 99,5 procent over één jaar (Richtlijn 2009/138/EG, artikel 101). De Pensioenwet (2006) hanteert voor het vereist eigen vermogen een zekerheid van 97,5 procent over één jaar (artikel 132), zonder het woord VaR te gebruiken.

← Alle begrippen