Modellen & kwantificering

Stresstest

Een stresstest is een analyse van de gevolgen van ernstige maar plausibele omstandigheden voor de financiële positie van een organisatie, zoals haar kapitaal, liquiditeit of resultaat. Banken voeren stresstests zelf uit, onder meer voor de ICAAP en de ILAAP, en ondergaan ten minste jaarlijks toezichtstresstests. Een omgekeerde stresstest redeneert terug vanaf een uitkomst die de organisatie niet kan dragen.

Bron: EBA/GL/2018/04 (richtsnoeren voor stresstesten van instellingen), paragraaf 9, 23 t/m 31 en 189; Richtlijn 2013/36/EU (CRD) artikel 100; Wet op het financieel toezicht artikelen 3:18a en 3:18a.1; Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/35 artikel 259 lid 3; EIOPA-richtsnoeren ORSA (EIOPA-BoS-14/259), richtsnoer 4

Bij een bank keurt het leidinggevend orgaan (management body) het stresstestprogramma goed en ziet het toe op de uitvoering en de prestaties ervan (EBA-richtsnoeren voor stresstesten van instellingen, EBA/GL/2018/04, par. 23). Het moet de belangrijke modelaannames en de keuze van scenario's kunnen beoordelen en houdt rekening met de uitkomsten bij de strategie en bij besluiten over kapitaal, liquiditeit en herstel- en afwikkelingsplannen; de uitkomsten voeden ook de risicobereidheid en de limieten. Stresstests voor de ICAAP dekken ten minste twee jaar en omvatten ten minste één ernstig maar plausibel ongunstig economisch scenario.

De Nederlandsche Bank (DNB) voert voor haar toezichtsbeoordeling van banken ten minste eenmaal per jaar een stresstest uit (artikel 3:18a lid 5 Wft, op grond van artikel 100 van Richtlijn 2013/36/EU, CRD). Banken en hun adviseurs mogen een stresstest niet belemmeren, bijvoorbeeld door onderlinge informatie-uitwisseling of het optimaliseren van inzendingen (artikel 100 lid 3 CRD; artikel 3:18a.1 Wft). In de stresstest van DNB voor kleine en middelgrote banken van 2026 daalde de gemiddelde CET1-ratio in het stressscenario van 25,6 naar 21,9 procent; volgens DNB is die kapitaaldaling een belangrijk uitgangspunt bij het bepalen van de Pillar 2 Guidance, het extra kapitaal dat een bank zou moeten aanhouden om schokken op te vangen.

Ook verzekeraars voeren waar passend stresstests en scenarioanalyses uit (artikel 259 lid 3 van Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/35) en leggen in hun ORSA-beleid de frequentie van stresstests, gevoeligheidsanalyses en omgekeerde stresstests vast (EIOPA-richtsnoeren ORSA, richtsnoer 4). Een stresstest verschilt van Value at Risk doordat hij niet uit een kansverdeling volgt maar uit een gekozen gebeurtenis. Een omgekeerde stresstest begint bij een uitkomst, bijvoorbeeld het punt waarop het bedrijfsmodel niet meer levensvatbaar is, en zoekt de scenario's die daartoe leiden.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wie is bij een bank verantwoordelijk voor de stresstest?

Het leidinggevend orgaan keurt het stresstestprogramma goed, ziet toe op de uitvoering en neemt de uitkomsten mee in strategie, kapitaal- en liquiditeitsplanning en herstelplannen (EBA/GL/2018/04). In de CRD omvat het leidinggevend orgaan ook de toezichthoudende functie; in het Nederlandse two-tier-model gaat het dus om het bestuur en de raad van commissarissen, elk in hun eigen rol.

Hoe vaak voert DNB een stresstest uit?

DNB voert voor de toezichtsbeoordeling van banken ten minste eenmaal per jaar een stresstest uit (artikel 3:18a lid 5 Wft). Voor kleine en middelgrote banken is dat een jaarlijkse stresstest van DNB zelf. De EU-brede EBA-stresstest is tweejaarlijks, en de ECB houdt voor de banken onder haar direct toezicht ook thematische stresstests, zoals de geopolitieke omgekeerde stresstest van 2026.

← Alle begrippen