Modellen & kwantificering

Scenarioanalyse

Een scenarioanalyse is een techniek die de gevolgen van een samenhangende reeks mogelijke toekomstige ontwikkelingen doorrekent of doordenkt, om te zien hoe strategie, resultaat, kapitaal of liquiditeit zich onder die omstandigheden houden. Anders dan een gevoeligheidsanalyse verandert zij meerdere risicofactoren tegelijk en in onderlinge samenhang. IEC 31010:2019 beschrijft scenarioanalyse als techniek om risico's te identificeren.

Bron: EBA/GL/2018/04 (richtsnoeren voor stresstesten van instellingen), paragraaf 9 en 72 t/m 75; Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/35 artikel 259 lid 3; Richtlijn 2009/138/EG (Solvency II) artikel 45 bis, ingevoegd bij Richtlijn (EU) 2025/2; EBA/GL/2025/04; Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen artikel 23b; IEC 31010:2019 (bijlage B.2.5)

Voor bestuur en raad van commissarissen is scenarioanalyse een manier om over onzekerheid te praten zonder één voorspelling te kiezen. Een bruikbaar scenario is intern consistent: rente, economie, klantgedrag en tegenpartijen bewegen in hetzelfde verhaal. De EBA-richtsnoeren voor stresstesten van instellingen (EBA/GL/2018/04, van toepassing sinds 1 januari 2019) noemen scenarioanalyse een kernonderdeel van het stresstestprogramma van een bank. Zij vragen scenario's die niet alleen op historische gebeurtenissen steunen maar ook hypothetisch en toekomstgericht zijn, met verschillende gebeurtenissen en niveaus van ernst.

Ook buiten de banken staat scenarioanalyse in de regels. Verzekeraars voeren waar passend stresstests en scenarioanalyses uit (artikel 259 lid 3 van Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/35). Vanaf 30 januari 2027 beoordeelt een verzekeraar in de ORSA of hij materieel blootstaat aan klimaatveranderingsrisico's en werkt hij in dat geval ten minste twee langetermijnscenario's uit, één met een opwarming onder twee graden Celsius en één significant daarboven, die hij ten minste om de drie jaar evalueert (artikel 45 bis van Richtlijn 2009/138/EG, Solvency II). Banken passen vanaf 1 januari 2027 de EBA-richtsnoeren voor milieuscenarioanalyse toe (EBA/GL/2025/04). Pensioenfondsen gebruiken voor een scenarioanalyse een uniforme set van 10.000 economische scenario's van De Nederlandsche Bank (artikel 23b Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen).

In de EBA-richtsnoeren hoort scenarioanalyse bij de methoden voor stresstesten, naast de gevoeligheidsanalyse en de omgekeerde stresstest. In bredere zin, zoals bij de klimaatscenario's onder Solvency II, gaat het om toekomstbeelden met uiteenlopende uitkomsten, niet alleen om één zware tegenvaller. Een Monte Carlo-simulatie werkt anders: die trekt een groot aantal willekeurige combinaties in plaats van enkele doordachte verhalen. Met Risk Insight brengt ONE Risk Advisory via Enterprise, Process en IT Risk Assessments in beeld welke risico's en kansen de doelstellingen van een organisatie het sterkst beïnvloeden.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Verwante dienst Risk Insight

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen scenarioanalyse en gevoeligheidsanalyse?

Een gevoeligheidsanalyse meet het effect van een verandering in één of enkele risicofactoren, bijvoorbeeld een rentestijging. Een scenarioanalyse verandert een samenhangende set risicofactoren tegelijk, zoals rente, groei en wanbetalingen in één verhaal. De EBA-richtsnoeren voor stresstesten (EBA/GL/2018/04) maken dat onderscheid en vragen banken de uitkomsten van gevoeligheidsanalyses te gebruiken bij het kiezen van scenario's.

Moet een verzekeraar klimaatscenario's opnemen in de ORSA?

Vanaf 30 januari 2027 wel, als de verzekeraar materieel blootstaat aan klimaatveranderingsrisico's. Hij specificeert dan ten minste twee langetermijnscenario's, één met een opwarming onder en één significant boven twee graden Celsius, en analyseert het effect met tussenpozen van ten hoogste drie jaar (Solvency II, artikel 45 bis). Kleine en niet-complexe verzekeraars zijn hiervan vrijgesteld.

← Alle begrippen