Modellen & kwantificering

Modelvalidatie

Modelvalidatie is de onafhankelijke beoordeling of een model conceptueel deugt, de materiële risico's goed vat en in de praktijk betrouwbare uitkomsten geeft. Zij vindt plaats vóór het eerste gebruik, na belangrijke wijzigingen en daarna periodiek. Voor interne modellen van banken en verzekeraars is validatie wettelijk verplicht; backtesting is één van de technieken, niet het geheel.

Bron: Verordening (EU) nr. 575/2013 (CRR) artikelen 185, 191 en 325 duosexagies; Richtlijn 2009/138/EG (Solvency II) artikel 44 lid 5 en artikel 124; ECB Guide to internal models (juni 2026), Overarching principles, paragraaf 18 t/m 24, en Credit risk, paragraaf 64

Voor banken met interne modellen staat validatie in Verordening (EU) nr. 575/2013 (CRR). Bij kredietrisicomodellen onder de interne-ratingsbenadering (IRB) vraagt artikel 185 robuuste systemen om de juistheid en consistentie van ratingsystemen en risicoparameters te valideren, en een regelmatige vergelijking van werkelijke wanbetalingen met de geschatte kansen, ten minste jaarlijks bijgewerkt. Voor marktrisicomodellen moet vanaf 1 januari 2027 een validatie-eenheid die los staat van de risicobeheerseenheid de eerste en de doorlopende validatie uitvoeren (artikel 325 duosexagies CRR). De ECB-gids voor interne modellen (juni 2026, niet bindend) verwacht een validatie bij invoering en daarna jaarlijks, door een validatiefunctie die onafhankelijk is van de modelontwikkeling en over voldoende deskundige mensen beschikt.

Bij verzekeraars met een goedgekeurd intern model toetst en valideert de risicomanagementfunctie het model (artikel 44 lid 5 van Richtlijn 2009/138/EG, Solvency II). Artikel 124 vraagt een regelmatige validatiecyclus die de prestaties van het model controleert, de specificatie opnieuw beoordeelt en de uitkomsten aan de praktijkervaring toetst, met een analyse van de stabiliteit en van de gevoeligheid voor de belangrijkste aannames en een beoordeling van de gebruikte gegevens.

Voor bestuur en auditcommissie telt vooral of validatie onafhankelijk is en of bevindingen worden opgevolgd. Een achterstand in validaties (validation backlog), modellen die zonder actuele validatie in gebruik blijven en open bevindingen zonder eigenaar zijn signalen dat het modelrisico groter is dan het lijkt. Internal audit beoordeelt bij banken ten minste jaarlijks de ratingsystemen (artikel 191 CRR), staat los van de validatiefunctie en geeft volgens de ECB-gids een eigen oordeel over die functie, haar onafhankelijkheid en de reikwijdte van haar werk. Modelvalidatie is breder dan backtesting, dat alleen voorspellingen met uitkomsten vergelijkt.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wie mag een model valideren?

Iemand die niet bij de ontwikkeling betrokken was. De ECB-gids voor interne modellen noemt drie inrichtingen: aparte eenheden onder verschillende leden van het senior management, aparte eenheden onder hetzelfde lid, of aparte medewerkers binnen één eenheid; grote en complexe instellingen kiezen de sterkste vorm. Validatietaken mogen ook aan een derde worden uitbesteed, binnen de interne validatierichtlijnen van de instelling.

Hoe vaak moet een model worden gevalideerd?

De ECB-gids voor interne modellen verwacht voor interne modellen van banken een eerste validatie, daarna een jaarlijkse, en opnieuw een eerste validatie bij materiële wijzigingen of uitbreidingen. Solvency II vraagt verzekeraars een regelmatige validatiecyclus zonder vaste termijn (artikel 124). Voor andere modellen hoort de frequentie in het modelrisicobeleid te staan, afgestemd op materialiteit en complexiteit.

← Alle begrippen