Weerbaarheid & derden

Crisismanagement (crisisbeheer)

Crisismanagement is het vermogen van een organisatie om bij een gebeurtenis die haar als geheel bedreigt en die met de normale bedrijfsvoering niet te beheersen is, snel strategische besluiten te nemen, te communiceren en bij te sturen. ISO 22361:2022 geeft er richtlijnen voor, gericht op de top van de organisatie. DORA en de Cyberbeveiligingswet maken crisisbeheer onderdeel van hun continuïteitseisen. Crisismanagement stuurt de respons; bedrijfscontinuïteit en disaster recovery voeren het herstel uit.

Bron: ISO 22361:2022; Verordening (EU) 2022/2554 (DORA) artikel 11 en 14; Cyberbeveiligingswet artikel 21 lid 3; Besluit weerbaarheid kritieke entiteiten artikel 9; IIA Topical Requirement Organizational Resilience (2026); Algemene Rekenkamer, digitale werkplek Rijk (mei 2026)

ISO 22361:2022 (Security and resilience, Crisis management, Guidelines) is een richtlijn, geen eisennorm. Zij helpt organisaties een strategisch crisismanagementvermogen te plannen, op te zetten, te onderhouden en te evalueren, en is bedoeld voor het topmanagement dat daarvoor verantwoordelijk is. De richtlijn behandelt onder meer crisisleiderschap, besluitvorming in een crisisteam, crisiscommunicatie en het trainen, valideren en leren van crises.

Voor financiële entiteiten vraagt DORA communicatie- en crisisbeheersingsmaatregelen in het ICT-bedrijfscontinuïteitsbeleid (artikel 11 lid 2 onder e) en, behalve bij micro-ondernemingen, een functie voor crisisbeheer die bij activering van de continuïteits- of herstelplannen de interne en externe crisiscommunicatie regelt (artikel 11 lid 7). Crisiscommunicatieplannen worden getest (artikel 11 lid 6 onder b), en ten minste één persoon voert de communicatiestrategie voor ICT-incidenten uit en vervult de rol richting publiek en media (artikel 14 lid 3). De Cyberbeveiligingswet noemt crisisbeheer bij de zorgplicht van essentiële en belangrijke entiteiten (artikel 21 lid 3 onder c), en onder de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) stellen kritieke entiteiten crisis- en continuïteitsplannen op (artikel 9 Besluit weerbaarheid kritieke entiteiten).

Het verschil met incidentbeheer zit in niveau en reikwijdte: incidentbeheer handelt een verstoring operationeel af, crisismanagement neemt het over als de gevolgen de organisatie als geheel raken en strategische keuzes vragen. Vooraf vastgelegde escalatiecriteria bepalen dat moment. Bij een assurance-opdracht over weerbaarheid laat de Topical Requirement Organizational Resilience van het IIA internal audit vanaf 30 april 2027 onder meer beoordelen of er een commandostructuur voor incidenten is met een beslishiërarchie en escalatieprotocollen, en of lessen na een crisis worden verwerkt. Een voorbeeld uit de publieke sector: de Algemene Rekenkamer stelde in mei 2026 vast dat SSC-ICT voor herstel na een grote verstoring een vastgesteld bedrijfscontinuïteitsbeleid en een crisismanagementplan miste.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen crisismanagement en incidentbeheer?

Incidentbeheer is het reguliere proces om verstoringen te detecteren, te classificeren, op te lossen en te melden. Crisismanagement begint waar een gebeurtenis de organisatie als geheel bedreigt en strategische besluiten vraagt, bijvoorbeeld over klanten, publiek, toezichthouders of het stilleggen van diensten. Een organisatie legt vooraf vast wanneer een incident naar het crisisteam escaleert, zodat het bestuur tijdig betrokken is.

Is een crisismanagementfunctie verplicht?

Voor financiële entiteiten onder DORA, behalve micro-ondernemingen, wel: artikel 11 lid 7 vraagt een functie voor crisisbeheer met procedures voor interne en externe crisiscommunicatie. Essentiële en belangrijke entiteiten onder de Cyberbeveiligingswet nemen crisisbeheer op in hun zorgplichtmaatregelen, en onder de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) stellen kritieke entiteiten crisisplannen op. ISO 22361:2022 is een vrijwillige richtlijn voor iedere organisatie.

Wie leidt een crisis?

ISO 22361:2022 richt zich op het topmanagement met strategische verantwoordelijkheid voor het crisismanagementvermogen. DORA vraagt ten minste één persoon die de communicatiestrategie voor ICT-incidenten uitvoert en de rol richting publiek en media vervult (artikel 14 lid 3). In een two-tier-structuur neemt het bestuur de besluiten en houdt de raad van commissarissen toezicht op het beleid en de algemene gang van zaken.

← Alle begrippen