Risicomanagement

Risicotaxonomie

Een risicotaxonomie is de vaste indeling van risico's in categorieën en subcategorieën, met een omschrijving per categorie, waarmee een organisatie risico's overal in dezelfde taal identificeert, beoordeelt, optelt en rapporteert. De ECB verwacht van banken een eigen, interne taxonomie en niet alleen de indeling van de regelgeving. De taxonomie geeft de ordening; de risk universe is wat zij ordent.

Bron: ECB, Guide to the ICAAP (juli 2026), principe 4; Nederlandse Corporate Governance Code 2025 (bepaling 1.2.1); Verordening (EU) nr. 575/2013 (CRR) artikel 4, zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2024/1623; Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/35 artikel 259; EBA/GL/2025/01; ECB, geopolitieke reverse stress test (2025); NIST IR 8286 Rev. 1 (2025); IIA Statement of Position ERM (2026)

Zonder gemeenschappelijke indeling zijn risico's van verschillende onderdelen niet op te tellen of te vergelijken. De ECB omschrijft een risicotaxonomie als een indeling van risicosoorten en risicofactoren waarmee risico's consistent kunnen worden beoordeeld, opgeteld en beheerst via een gemeenschappelijke risicotaal (Guide to the ICAAP, juli 2026). Het leidinggevend orgaan van een bank keurt volgens de ECB onder meer de interne risico-inventaris en taxonomie goed, en de bank hoort niet simpelweg de taxonomie van de regelgeving te volgen. De gids is niet bindend, maar de principes worden meegewogen in de SREP. NIST wijst erop dat gemeenschappelijke risicocategorieën het optellen van risico's over de organisatie heen ondersteunen (NIST IR 8286 Rev. 1, 2025).

Regelgeving geeft een deel van de indeling. Beursvennootschappen inventariseren volgens bepaling 1.2.1 van de Code 2025 ten minste strategische, operationele, compliance- en verslaggevingsrisico's. Voor banken rekent de CRR juridisch risico, modelrisico en ICT-risico tot operationeel risico, en strategisch risico en reputatierisico niet (Verordening (EU) nr. 575/2013, artikel 4 lid 1 punt 52, zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2024/1623). Verzekeraars leggen hun materiële risico's schriftelijk per categorie vast, met goedgekeurde risicotolerantielimieten per categorie (artikel 259 Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/35).

Lastig is de plaats van risico's die door alle categorieën heen werken. De EBA ziet ESG-risico's als drivers van alle traditionele categorieën van financieel risico, zoals krediet-, markt-, operationeel, reputatie- en liquiditeitsrisico (EBA/GL/2025/01), en de ECB noemt geopolitiek risico een dwarsdoorsnijdende risk driver. Een taxonomie die zulke drivers als bron koppelt aan de bestaande categorieën, helpt dubbeltellingen en blinde vlekken te voorkomen. Het verschil met een risicobron: de taxonomie deelt risico's in, een risicobron is waar een risico uit voortkomt.

Met Governance & Control Design ontwerpt ONE Risk Advisory risk governance-modellen voor besluitvorming, escalatie en rapportagelijnen.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Verwante dienst Governance & Control Design

Veelgestelde vragen

Moet een risicotaxonomie aansluiten op de indeling van de toezichthouder?

Niet één op één. De ECB verwacht van banken een eigen, interne risicotaxonomie en niet dat zij simpelweg de indeling van de regelgeving volgen (Guide to the ICAAP, juli 2026, paragraaf 64). Een vertaling naar de indelingen die toezicht en verslaggeving gebruiken, zoals de CRR-definitie van operationeel risico of de risicocategorieën onder Solvency II, blijft wel nodig voor de rapportage.

Zijn ESG-risico's en geopolitiek risico aparte categorieën?

Dat kan, maar Europese toezichthouders zien ze vooral als drivers. Volgens de EBA (EBA/GL/2025/01) werken ESG-risico's door in alle traditionele categorieën van financieel risico, en de ECB noemt geopolitiek risico een dwarsdoorsnijdende risk driver die de traditionele risicocategorieën van banken kan raken. Een taxonomie kan zulke drivers daarom ook als bron aan bestaande categorieën koppelen.

Wie is eigenaar van de risicotaxonomie?

Bij banken keurt het leidinggevend orgaan volgens de ECB de interne risico-inventaris en taxonomie goed als onderdeel van de ICAAP. Het onderhoud kan liggen bij de risicomanagementfunctie, die volgens het IIA het ERM-raamwerk van de organisatie kan onderhouden (Statement of Position over ERM, 8 juli 2026). Internal audit kan adviseren over de helderheid en bruikbaarheid van de risicotaal.

← Alle begrippen