Risk universe
Een risk universe is het volledige overzicht van de risico's die de doelstellingen van een organisatie kunnen raken, ongeacht of ze al worden beheerst of als materieel zijn beoordeeld. Het is het vertrekpunt van risico-identificatie en wordt geordend met een risicotaxonomie. Een risk universe verschilt van een audit universe: dat is de indeling van de organisatie in eenheden die internal audit kan auditen.
Bron: ECB, Guide to the ICAAP (juli 2026), principe 4; IIA Global Internal Audit Standards 2024 (Standard 9.4); Nederlandse Corporate Governance Code 2025 (bepaling 1.2.1); Verordening (EU) 2022/2554 (DORA) artikel 8
Een risk universe helpt bestuur en CRO blinde vlekken te voorkomen: wat niet in beeld is, wordt niet beoordeeld en niet beheerst. De Code 2025 vraagt beursvennootschappen ten minste strategische, operationele, compliance- en verslaggevingsrisico's te inventariseren (bepaling 1.2.1). Van de banken onder haar toezicht verwacht de ECB dat zij ten minste jaarlijks alle materiële risico's identificeren en vastleggen in een volledige interne risico-inventaris, eerst bruto, dus zonder rekening te houden met risicobeperkende technieken (Guide to the ICAAP, juli 2026, principe 4). Het leidinggevend orgaan beslist welke risicosoorten materieel zijn.
Het verschil met de audit universe zit in wat wordt geordend. Een audit universe deelt de organisatie in auditeerbare eenheden, zoals bedrijfsonderdelen, processen, programma's en systemen, zodat de CAE risico's kan koppelen aan wat geaudit kan worden (Global Internal Audit Standards, Standard 9.4). Een risk universe ordent de risico's zelf. Volgens de toelichting bij Standard 9.4 beoordeelt en valideert internal audit de belangrijkste risico's uit het risicomanagementsysteem onafhankelijk, en steunt zij alleen op de risico-informatie van het management als het risicomanagement effectief is.
Een risk universe is breder dan een risicoregister, dat de beoordeelde en beheerste risico's met eigenaar en maatregelen vastlegt. Ook opkomende risico's en risico's van buiten de eigen organisatie horen erin, zoals risico's uit deelnemingen en uitbesteding, die de ECB uitdrukkelijk noemt. Voor ICT-risico vraagt DORA financiële entiteiten permanent alle bronnen van ICT-risico te identificeren (artikel 8 lid 2).
Met Risk Insight brengt ONE Risk Advisory via Enterprise, Process en IT Risk Assessments in beeld welke risico's en kansen de doelstellingen van een organisatie het sterkst beïnvloeden.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Verwante dienst Risk Insight
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een risk universe en een audit universe?
Een risk universe bevat de risico's die de doelstellingen van de organisatie kunnen raken; het is een instrument van het management en de risicomanagementfunctie. Een audit universe deelt de organisatie in eenheden die internal audit kan auditen, zoals processen, systemen en bedrijfsonderdelen, en koppelt die aan de belangrijkste risico's (Standard 9.4). De risk universe is zo een bron voor de risicobeoordeling achter het auditplan.
Wat is het verschil tussen een risk universe en een risicoregister?
De risk universe is het volledige overzicht van mogelijke risico's. Het risicoregister legt de risico's vast die zijn beoordeeld en worden beheerst, met beschrijving, eigenaar, beoordeling en maatregelen. De ECB spreekt bij banken van een risico-inventaris: een lijst van geïdentificeerde risico's met hun kenmerken, als uitkomst van het identificatieproces (Guide to the ICAAP, juli 2026).
Hoe vaak wordt de risk universe bijgewerkt?
De ECB verwacht van banken dat zij de risico-inventaris ten minste jaarlijks bijwerken en daarnaast zodra die de materiële risico's niet meer weergeeft, bijvoorbeeld na de introductie van een nieuw product. De Global Internal Audit Standards vragen een organisatiebrede risicobeoordeling voor het auditplan ten minste eenmaal per jaar (Standard 9.4). Een jaarlijkse cyclus met tussentijdse aanpassing ligt daarom voor de hand.