Risicomanagement

Verliesgebeurtenis (loss event)

Een verliesgebeurtenis (loss event) is een voorval waardoor een organisatie financieel verlies lijdt, zoals een procesfout, fraude, een systeemstoring of een claim van een klant. In het beheer van operationeel risico worden zulke gebeurtenissen vastgelegd met datum, oorzaak en bedrag, om ervan te leren en, bij banken, voor de toezichtrapportage. Een bijna-incident (near miss) had verlies kunnen veroorzaken, maar deed dat niet.

Bron: Basel Framework OPE25 (OPE25.17 en OPE25.18); Verordening (EU) nr. 575/2013 (CRR) artikel 316 t/m 319, zoals gewijzigd bij Verordening (EU) 2024/1623 (CRR3); Verordening (EU) 2022/2554 (DORA) artikel 11 lid 10; ESA's, gezamenlijke richtsnoeren JC 2024 34; BCBS, Revisions to the principles for the sound management of operational risk (2021), par. 35 en 45

Bij banken is het verzamelen van verliesgebeurtenissen een vast onderdeel van het kader voor operationeel risico. Het Bazelse raamwerk deelt verliesgebeurtenissen in zeven hoofdcategorieën in, van interne en externe fraude tot fouten in uitvoering, levering en procesbeheer, en noemt 20.000 euro als minimumdrempel voor opname in de verliesdata (OPE25.17 en OPE25.18). In de EU telt de verliesgeschiedenis onder CRR3 niet mee in de kapitaaleis voor operationeel risico, maar instellingen met een business indicator van ten minste 750 miljoen euro houden wel een verliesdataset bij, met een drempel van 20.000 euro netto verlies (artikel 316 t/m 319 CRR).

DORA brengt een vergelijkbare plicht naar de hele financiële sector, voor ICT-incidenten. Financiële entiteiten, behalve micro-ondernemingen, rapporteren op verzoek van de toezichthouder een schatting van de geaggregeerde jaarlijkse kosten en verliezen van ernstige ICT-incidenten (artikel 11 lid 10 van Verordening (EU) 2022/2554). De gezamenlijke richtsnoeren van de Europese toezichthouders daarover gelden sinds 19 mei 2025. Dat raakt ook verzekeraars en pensioenfondsen die onder DORA vallen.

Voor bestuur en CRO zit de waarde van verliesdata vooral in het leren: welke oorzaken keren terug en welke beheersmaatregelen schieten tekort. Het Bazels Comité beschrijft dat banken naast interne verliesdata ook bijna-incidenten en, waar mogelijk, externe verliesdata verzamelen, met de datum van optreden, ontdekking en boeking, en bij verliesgebeurtenissen het financiële effect (BCBS, 2021, par. 35). Rapportages aan bestuur en senior management bevatten recente significante gebeurtenissen en verliezen met een oorzaakanalyse (par. 45). Een verliesgebeurtenis is smaller dan een incident: niet elk incident leidt tot verlies, en een verlies wordt soms pas later ontdekt of geboekt.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een verliesgebeurtenis en een bijna-incident (near miss)?

Bij een verliesgebeurtenis lijdt de organisatie daadwerkelijk financieel verlies. Bij een bijna-incident ging er iets mis of bijna mis zonder dat verlies ontstond, bijvoorbeeld omdat een fout op tijd werd ontdekt. Het Bazels Comité noemt bijna-incidenten naast interne verliesdata als onderdeel van de gebeurtenissendata van een bank; een bijna-incident kan dezelfde zwakke plek in de beheersing blootleggen als een verlies.

Vanaf welk bedrag registreert een bank een verliesgebeurtenis?

Onder CRR3 houden instellingen met een business indicator van ten minste 750 miljoen euro een verliesdataset bij met een drempel van 20.000 euro netto verlies (artikel 319 lid 1 CRR). Het Bazelse raamwerk noemt dezelfde drempel en staat toezichthouders toe die voor banken in de hogere omvangsklassen te verhogen tot 100.000 euro (OPE25.18).

Moeten verzekeraars en pensioenfondsen verliezen registreren?

Voor ICT-incidenten in feite wel. DORA vraagt financiële entiteiten, behalve micro-ondernemingen, op verzoek van de toezichthouder een schatting van de jaarlijkse kosten en verliezen van ernstige ICT-incidenten (artikel 11 lid 10), uitgewerkt in gezamenlijke richtsnoeren van de Europese toezichthouders. Dat vraagt een registratie van incidenten met hun financiële gevolgen. Ook buiten die plicht is een verliesregistratie een bron voor de risicobeoordeling.

← Alle begrippen