Risico
Een risico is het effect van onzekerheid op de doelstellingen van een organisatie. Dat effect kan negatief uitvallen (een bedreiging) of positief (een kans). ISO 31000:2018 definieert risico als het effect van onzekerheid op doelstellingen, en de Global Internal Audit Standards omschrijven risico als het positieve of negatieve effect van onzekerheid op doelstellingen. COSO ERM 2017 spreekt van de mogelijkheid dat gebeurtenissen het realiseren van strategie en bedrijfsdoelstellingen beïnvloeden.
Bron: ISO 31000:2018; IIA Global Internal Audit Standards 2024 (glossary); COSO ERM 2017; COSO Internal Control 2013; Nederlandse Corporate Governance Code 2025 (bepalingen 1.2.1 en 1.4.2); IIA Statements of Position Three Lines Model en ERM (2026); NIST IR 8286 Rev. 1 (2025); Verordening (EU) 2022/2554 (DORA) artikel 8
Voor bestuur en raad van commissarissen is risico het vertrekpunt van alle risicobeheersing. De Nederlandse Corporate Governance Code 2025 vraagt het bestuur in bepaling 1.2.1 ten minste de strategische, operationele, compliance- en verslaggevingsrisico's te inventariseren en te analyseren, de risicobereidheid vast te stellen en te besluiten welke maatregelen tegenover de risico's worden gezet. In het bestuursverslag beschrijft het bestuur de voornaamste risico's in relatie tot die risicobereidheid (bepaling 1.4.2 onder i). De raad van commissarissen houdt toezicht, voorbereid door de auditcommissie.
De kaders verschillen in hoe zij risico opvatten. COSO Internal Control 2013 kijkt eenzijdig: risico is daar de mogelijkheid dat een gebeurtenis het bereiken van doelstellingen nadelig beïnvloedt. COSO ERM 2017, ISO 31000:2018 en de Global Internal Audit Standards kijken naar beide kanten, en het IIA noemt risico's in zijn Statement of Position over Enterprise Risk Management van 8 juli 2026 uitdrukkelijk bedreigingen en kansen. Een organisatie die COSO Internal Control 2013 gebruikt voor interne beheersing en COSO ERM 2017 voor risicomanagement, werkt dus met twee risicobegrippen; het helpt om vast te leggen welk begrip waar geldt.
Een risico is te onderscheiden van de bron, de gebeurtenis en het gevolg. NIST beschrijft een volledig risicoscenario als de bron van onzekerheid, de omstandigheden die het risico mogelijk maken, wat wordt geraakt en het verwachte resultaat (NIST IR 8286 Rev. 1, 2025). De significantie van een risico wordt volgens de Standards doorgaans beoordeeld op impact en waarschijnlijkheid. De begrippen Risicobron, Risicobeschrijving en Risk appetite werken die onderdelen verder uit.
ONE Risk Advisory helpt organisaties risico's te verbinden aan strategie en besluitvorming, met vier dienstcategorieën van Risk Insight tot Optimisation & Assurance Readiness.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Verwante dienst Risk Management
Verder lezen Risico- en kansenanalyse (risk and opportunity assessment)
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een risico en een kans?
In ISO 31000:2018 en de Global Internal Audit Standards is een kans de positieve kant van hetzelfde begrip: onzekerheid die een doelstelling dichterbij brengt. COSO Internal Control 2013 rekent alleen nadelige effecten tot risico. Sommige organisaties houden kansen daarom in een apart register bij; NIST noemt die mogelijkheid, omdat kansen vaak op een iets andere schaal worden beoordeeld (NIST IR 8286 Rev. 1, 2025).
Wie is verantwoordelijk voor risico's in een organisatie?
Het bestuur stelt volgens bepaling 1.2.1 van de Code 2025 de risicobereidheid vast en besluit welke maatregelen tegenover de risico's worden gezet; de raad van commissarissen houdt toezicht. In het Three Lines Model van het IIA (Statement of Position van 8 juli 2026) ligt het dagelijkse eigenaarschap van risico bij het management in de eerste lijn. Risicomanagement ondersteunt en daagt uit, internal audit geeft onafhankelijke assurance.
Is een risico hetzelfde als een incident?
Nee. Een risico gaat over wat kan gebeuren en welk effect dat op doelstellingen heeft; een incident is een gebeurtenis die zich al heeft voorgedaan. Incidenten zijn wel belangrijke informatie over risico's. DORA vraagt financiële entiteiten bijvoorbeeld ten minste eenmaal per jaar de ICT-risicoscenario's te evalueren die op hen van invloed zijn (artikel 8 lid 2) en ernstige ICT-gerelateerde incidenten te melden.