Risicomanagement

Risico-escalatie

Risico-escalatie is het vooraf vastgelegde doorgeleiden van een risico, een limietoverschrijding of een geaccepteerd risico naar een hoger besluitniveau, wanneer het de bevoegdheid of de risicobereidheid van het lagere niveau te boven gaat. Escalatie legt vast wie wanneer moet besluiten. Zij verschuift de verantwoordelijkheid voor het risico niet: de eigenaar blijft aanspreekbaar.

Bron: FSB, Principles for an Effective Risk Appetite Framework (2013), 4.3; FSB, Guidance on Supervisory Interaction with Financial Institutions on Risk Culture (2014), 3.2; EBA/GL/2021/05; ECB, Aggregated results of the 2025 SREP; Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/35 artikel 268; Pensioenwet artikel 143a; IIA Global Internal Audit Standards 2024 (Standard 11.5); IIA Nederland, Toelichting toepassing GIAS binnen het Nederlandse two-tier systeem (2026)

Escalatie verbindt de risicobereidheid met de besluitvorming. Volgens de FSB-principes voor een risk appetite framework (2013) escaleert de Chief Risk Officer elke materiële limietoverschrijding onverwijld naar de board en de CEO. De EBA-richtsnoeren interne governance (EBA/GL/2021/05) vragen dat de risicomanagementfunctie van een bank materiële overschrijdingen rechtstreeks meldt aan het leidinggevend orgaan in zijn toezichthoudende functie, in Nederland de raad van commissarissen. De FSB benadrukt in haar richtsnoer over risicocultuur (2014) dat escalatie niet bedoeld is om de verantwoordelijkheid voor het onderliggende probleem naar anderen te verplaatsen. In een benchmark bij 28 banken zag de ECB in de SREP 2025 bij de meeste banken goed omschreven escalatieprocessen voor limietoverschrijdingen.

Ook buiten de banken legt regelgeving escalatielijnen vast. Bij verzekeraars werken de sleutelfuncties onder de eindverantwoordelijkheid van het bestuurlijk, beleidsbepalend of toezichthoudend orgaan, rapporteren zij daaraan en melden zij grote problemen onverwijld (artikel 268 van Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/35). Bij pensioenfondsen rapporteren de houders van de sleutelfuncties materiële bevindingen aan het bestuur. Gaat het om een substantieel risico dat een wettelijk vereiste van significante betekenis niet wordt nageleefd, of om een significante inbreuk op de wet, en corrigeert het bestuur niet tijdig, dan melden zij dat zo spoedig mogelijk aan DNB (artikel 143a lid 2 en 3 Pensioenwet).

Voor internal audit geldt een eigen route. Heeft het management een risico geaccepteerd dat de risicobereidheid of risicotolerantie te boven gaat, dan bespreekt de Chief Audit Executive (CAE) dat met senior management en escaleert de CAE het naar de board als het daar niet wordt opgelost (Global Internal Audit Standards, Standard 11.5). Volgens de toelichting van IIA Nederland op het two-tier-model gaat onenigheid met management onder de raad van bestuur naar de raad van bestuur, en onenigheid met de raad van bestuur naar de voorzitter van de auditcommissie.

Governance & Control Design van ONE Risk Advisory ontwerpt risk governance-modellen waarin besluitvorming, escalatie en rapportagelijnen helder zijn belegd.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Verwante dienst Governance & Control Design

Veelgestelde vragen

Verschuift escalatie de verantwoordelijkheid voor een risico?

Nee. Escalatie brengt het besluit op het niveau dat erover gaat, maar de eigenaar van het risico blijft verantwoordelijk voor de beheersing. De FSB schrijft in haar richtsnoer over risicocultuur (2014) dat een escalatieproces niet bedoeld is om de verantwoordelijkheid voor het kernprobleem naar andere personen of groepen te verplaatsen.

Wanneer escaleert internal audit naar de auditcommissie?

Als het management een risico boven de risicobereidheid heeft geaccepteerd en dat na bespreking met senior management niet is opgelost, escaleert de CAE naar de board (Standard 11.5). In het Nederlandse two-tier-model gaat dat volgens IIA Nederland naar de raad van bestuur; bij onenigheid met de raad van bestuur gaat het naar de voorzitter van de auditcommissie.

Moet een sleutelfunctiehouder bij een pensioenfonds escaleren naar DNB?

Onder voorwaarden wel. De houders van de sleutelfuncties risicobeheer, interne audit en actuariële functie rapporteren materiële bevindingen aan het bestuur. Bij een substantieel risico op niet-naleving van een wezenlijk wettelijk vereiste of een significante inbreuk op de wet die het bestuur niet tijdig corrigeert, melden zij dat zo spoedig mogelijk aan DNB (artikel 143a lid 3 Pensioenwet). Is de houder zelf bestuurder, dan rapporteert hij of zij ook aan de raad van toezicht of de visitatiecommissie.

← Alle begrippen