Regelgeving

ICAAP (Internal Capital Adequacy Assessment Process)

De ICAAP (Internal Capital Adequacy Assessment Process) is het interne proces waarmee een bank doorlopend beoordeelt hoeveel en welk kapitaal zij nodig heeft om haar huidige en mogelijke risico's te dragen, en dat kapitaal op peil houdt. De plicht volgt uit artikel 73 van de Europese bankenrichtlijn CRD. De ICAAP is de inbreng van de bank in de toezichtsbeoordeling (SREP); verzekeraars kennen in plaats daarvan de ORSA.

Bron: Richtlijn 2013/36/EU (CRD) artikelen 73 en 97; ECB Guide to the ICAAP (juli 2026); ECB Supervision Newsletter (14 mei 2025); Wet op het financieel toezicht artikel 3:18a

Artikel 73 van Richtlijn 2013/36/EU (CRD) vraagt banken deugdelijke, doeltreffende en volledige strategieën en processen om het interne kapitaal te beoordelen en aan te houden dat zij nodig achten voor de aard en omvang van hun risico's, sinds CRD VI uitdrukkelijk ook voor ESG-risico's op korte, middellange en lange termijn. De ECB-gids voor de ICAAP, herzien in juli 2026 en niet bindend, werkt dat uit in zeven principes: het leidinggevend orgaan is verantwoordelijk voor de governance, de ICAAP is integraal onderdeel van het totale managementkader, zij borgt de kapitaaltoereikendheid vanuit een normatief en een economisch perspectief, dekt alle materiële risico's, gebruikt intern kapitaal van hoge kwaliteit, kwantificeert risico met adequate, consistente en onafhankelijk gevalideerde methoden en omvat regelmatige stresstests.

Het leidinggevend orgaan keurt de kernelementen goed en wordt geacht elk jaar een capital adequacy statement (CAS) te ondertekenen, een kort en helder oordeel over de kapitaaltoereikendheid; dat is een verwachting van de ECB, geen wettelijke plicht. Het normatieve perspectief omvat een kapitaalplan van ten minste drie jaar. De ICAAP hoort aan te sluiten op het risk appetite framework en het herstelplan: kapitaal blijft met een prudente marge boven de drempels van het herstelplan. De management buffer is volgens de herziene gids het eigen oordeel van de bank over het kapitaal dat haar bedrijfsmodel duurzaam maakt, en geen toezichtseis. Welke functie in het Nederlandse two-tier-model wat goedkeurt, bestuur of raad van commissarissen, volgt de interne governance.

De toezichthouder beoordeelt de ICAAP in de SREP (artikel 97 CRD; artikel 3:18a Wft): de ECB bij significante banken, De Nederlandsche Bank (DNB) bij minder significante banken. Volgens DNB doen die banken met de ICAAP, de ILAAP en hun rapportages zelf een voorstel voor hun kapitaal- en liquiditeitseisen (DNB, 2019). De ICAAP gaat over kapitaal, de ILAAP over liquiditeit.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de ICAAP en de ILAAP?

De ICAAP beoordeelt of het kapitaal van een bank toereikend is voor haar risico's (artikel 73 CRD), de ILAAP of haar liquiditeit en financiering dat zijn (artikel 86 CRD). Beide hebben een eigen ECB-gids met zeven principes en een jaarlijkse verklaring van het leidinggevend orgaan: de capital adequacy statement en de liquidity adequacy statement. De ICAAP-gids is in juli 2026 herzien, de ILAAP-gids dateert van november 2018.

Gebruikt de ECB de ICAAP om de kapitaaleis vast te stellen?

Niet meer als startpunt per risico. Na de externe review van haar toezichtsprocessen in 2023 gebruikt de ECB de ICAAP niet langer als vertrekpunt om de Pijler 2-eis per afzonderlijk risico te kalibreren. De beoordeling van de ICAAP kan wel een materiële invloed hebben op de hoogte van de kapitaaleisen (ECB Supervision Newsletter, 14 mei 2025).

Geldt de ICAAP ook voor verzekeraars of pensioenfondsen?

Nee, de ICAAP komt uit de bankenregels. Verzekeraars onder Solvency II beoordelen hun eigen risico en solvabiliteit in de ORSA (artikel 45 van Richtlijn 2009/138/EG). Pensioenfondsen voeren ten minste driejaarlijks een eigenrisicobeoordeling uit (artikel 18b Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen). De gedachte is verwant, maar inhoud, frequentie en toezicht verschillen.

← Alle begrippen