Eigenrisicobeoordeling (ERB)
Een eigenrisicobeoordeling (ERB) is de beoordeling die een pensioenfonds ten minste eens per drie jaar en zo spoedig mogelijk na een significante wijziging van zijn risicoprofiel maakt van zijn risico's, zijn risicobeheer en zijn financieringsbehoefte, en van de risico's voor deelnemers en pensioengerechtigden. De grondslag is artikel 28 van Richtlijn (EU) 2016/2341 (IORP II), in Nederland uitgewerkt in artikel 18b Besluit FTK.
Bron: Richtlijn (EU) 2016/2341 (IORP II) artikel 28; Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen artikel 18b; DNB Q&A transitie Wet toekomst pensioenen en eigenrisicobeoordeling (20 oktober 2023); Commissievoorstel COM(2025) 842 (voorstel, geen geldend recht)
Artikel 18b van het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen (Besluit FTK) noemt wat de ERB ten minste bevat: hoe de beoordeling in het management- en besluitvormingsproces van het fonds is geïntegreerd, een beoordeling van de doelmatigheid van het risicobeheer, van de totale financieringsbehoefte, met zo nodig het herstelplan, en van de risico's voor deelnemers en pensioengerechtigden en de effectiviteit van eventuele corrigerende maatregelen. Daarnaast een kwalitatieve beoordeling van de mechanismen die de pensioenuitkeringen beschermen en van de operationele risico's, en waar van toepassing van nieuwe of opkomende risico's, waaronder klimaat- en milieurisico's en sociale risico's. Besteedt het fonds een sleutelfunctie uit aan de bijdragende onderneming, dan beschrijft de ERB hoe belangenconflicten worden voorkomen of beheerst.
Het fonds neemt de ERB in aanmerking bij strategische beslissingen en zendt binnen twee weken een door het bestuur gewaarmerkt afschrift van de resultaten aan De Nederlandsche Bank (DNB). DNB ziet de transitie naar een nieuwe pensioenregeling, eventueel met invaren, als een significante wijziging van het risicoprofiel (Q&A van 20 oktober 2023). De transitiebesluitvorming kan dus buiten de driejaarlijkse cyclus een tussentijdse ERB vragen, en volgens DNB kan een fonds ERB-analyses ook gebruiken voor onderdelen van het implementatieplan.
De ERB is de pensioentegenhanger van de ORSA van verzekeraars, maar met een eigen frequentie, ten minste driejaarlijks tegenover jaarlijks, en een eigen focus: de risico's voor deelnemers en pensioengerechtigden en de mogelijkheden tot toeslagverlening of vermindering van pensioenaanspraken en pensioenrechten. Het Commissievoorstel van 20 november 2025 tot herziening van IORP II, in november 2026 nog geen geldend recht, laat de ERB onder meer nagaan hoe de risico's zich verhouden tot de goedgekeurde risicotolerantielimieten van het fonds.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de eigenrisicobeoordeling en de ORSA?
Beide zijn eigen risicobeoordelingen die de strategie moeten voeden. De ORSA geldt voor verzekeraars onder Solvency II, gaat over risico en solvabiliteit en wordt door DNB jaarlijks verwacht. De ERB geldt voor pensioenfondsen onder IORP II, is ten minste driejaarlijks en kijkt nadrukkelijk naar de risico's voor deelnemers en pensioengerechtigden, de financieringsbehoefte en de mechanismen die pensioenuitkeringen beschermen.
Moet een pensioenfonds een nieuwe ERB maken bij de transitie naar het nieuwe stelsel?
Artikel 18b Besluit FTK vraagt zo spoedig mogelijk een nieuwe ERB bij een significante wijziging van het risicoprofiel. DNB rekent de transitie naar een nieuwe pensioenregeling, eventueel met invaren, tot zo'n wijziging (Q&A van 20 oktober 2023). De transitiebesluitvorming kan dus een tussentijdse ERB vragen, los van de driejaarlijkse cyclus.
Wie is bij de ERB betrokken en wie ontvangt haar?
Het fonds voert de ERB uit in het kader van zijn risicobeheer en legt de resultaten schriftelijk vast. Het bestuur waarmerkt het afschrift van de resultaten, dat binnen twee weken naar DNB gaat (artikel 18b lid 5 Besluit FTK). De ERB beschrijft zelf hoe zij in het management- en besluitvormingsproces is geïntegreerd, en het fonds neemt haar mee bij strategische beslissingen.