Frameworks & beheersing

Monitoringactiviteiten (monitoring activities)

Monitoringactiviteiten (monitoring activities) zijn de doorlopende en afzonderlijke evaluaties waarmee een organisatie vaststelt of haar interne beheersing aanwezig is en werkt, en waarmee zij tekortkomingen tijdig meldt aan wie ze moet herstellen. In COSO Internal Control: Integrated Framework (2013) vormen zij een van de vijf componenten, met de principes 16 en 17. Ze verschillen van Ongoing Monitoring in de Global Internal Audit Standards, dat over de kwaliteit van internal audit gaat.

Bron: COSO Internal Control: Integrated Framework (2013), Executive Summary en principes 16 en 17; IIA Statement of Position Three Lines Model (2026); IIA Global Internal Audit Standards 2024 (Standard 12.1); Nederlandse Corporate Governance Code 2025, bepalingen 1.2.3, 1.4.1 en 1.4.3

COSO onderscheidt doorlopende evaluaties, die in bedrijfsprocessen op verschillende niveaus zijn ingebouwd en tijdig informatie geven, en afzonderlijke evaluaties, die periodiek plaatsvinden en in reikwijdte en frequentie afhangen van de risicobeoordeling en van de effectiviteit van de doorlopende evaluaties. Bevindingen worden beoordeeld tegen criteria van toezichthouders, normstellers of management en board, en tekortkomingen gaan naar management en board. Principe 16 vraagt evaluaties die vaststellen of de componenten aanwezig zijn en werken; principe 17 vraagt tekortkomingen tijdig te melden aan wie corrigerende maatregelen moet nemen.

In het Three Lines Model van het IIA (Statement of Position, juli 2026) voert de eerste lijn de beheersmaatregelen uit en is monitoring een van de rollen van de tweede lijn, naast ondersteuning, advies en challenge; internal audit geeft onafhankelijke assurance. Het standpunt noemt onderscheiden bronnen van assurance, waaronder een onafhankelijke bron, als basis voor het vertrouwen van het board. Continuous Control Monitoring is een geautomatiseerde vorm van doorlopende evaluatie.

Bij beursvennootschappen voert het bestuur volgens bepaling 1.2.3 van de Corporate Governance Code 2025 ten minste jaarlijks een systematische beoordeling uit van opzet en werking, en houdt daarbij rekening met onder meer geconstateerde zwaktes, signalen van klokkenluiders, geleerde lessen en bevindingen van de interne auditfunctie en de externe accountant. Het bespreekt de effectiviteit met de auditcommissie (1.4.1). De uitkomsten van monitoring voeden zo de Verklaring omtrent Risicobeheersing (VOR) in bepaling 1.4.3, waarin het bestuur verklaart dat het verslag voldoende inzicht geeft in tekortkomingen in de werking. Ongoing Monitoring in Standard 12.1 van de Global Internal Audit Standards is iets anders: de doorlopende bewaking van de conformiteit van de Internal Audit functie zelf.

Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen doorlopende en afzonderlijke evaluaties?

Doorlopende evaluaties zijn ingebouwd in de bedrijfsprocessen en geven tijdig informatie, bijvoorbeeld een dagelijkse controle op uitzonderingen. Afzonderlijke evaluaties vinden periodiek plaats, zoals een audit of een thematische review door de tweede lijn, met een reikwijdte en frequentie die afhangen van het risico en van hoe goed de doorlopende evaluaties werken. COSO laat een combinatie toe.

Is monitoring hetzelfde als het werk van internal audit?

Nee. Volgens COSO zijn doorlopende evaluaties ingebouwd in processen op verschillende niveaus van de organisatie. Een audit door internal audit is een periodieke, afzonderlijke evaluatie en geeft onafhankelijke assurance. Het bestuur weegt volgens bepaling 1.2.3 van de Corporate Governance Code 2025 de bevindingen van internal audit en de externe accountant mee, naast de eigen monitoring van de organisatie.

← Alle begrippen