Risk and control matrix (RCM)
Een risk and control matrix (RCM) is een overzicht, meestal in tabelvorm, dat per proces of doelstelling de risico's koppelt aan de beheersmaatregelen die ze moeten beperken, met per maatregel gegevens als het type, de oorzaak en het gevolg van het risico, het restrisico en de testaanpak. De RCM is een werkinstrument voor management en internal audit, geen normenkader.
Bron: IIA Global Internal Audit Standards 2024 (glossary; Standards 9.1, 13.2 en 13.6); COSO Internal Control: Integrated Framework (2013), principe 10; IIA Statement of Position Three Lines Model (2026); Nederlandse Corporate Governance Code 2025, bepalingen 1.4.2 en 1.4.3; IIA Nederland, Practice Guide VOR en de Internal Auditfunctie (2024)
De Global Internal Audit Standards (2024) behandelen de RCM als hulpmiddel voor internal audit. Volgens Standard 9.1 kan de Chief Audit Executive een organisatiebrede RCM opstellen om risico's en hun relatieve belang vast te leggen, de key controls in processen te begrijpen en te zien welke controls op opzet zijn beoordeeld en als werkend zijn aangemerkt. Bij een opdracht kunnen auditors volgens Standard 13.2 een RCM gebruiken voor de risicoanalyse; tijdens het testen leggen zij daarin de risicogebeurtenis vast, de maatregel met het type (preventief, detectief, directief of correctief), oorzaak, gevolg en de beoordeling van het restrisico. Standard 13.6 noemt een RCM met testaanpak als bewijs voor het werkprogramma.
Voor het management legt dezelfde opbouw het control framework vast: per risico de maatregelen die bijdragen aan het beperken ervan tot een aanvaardbaar niveau, zoals COSO-principe 10 vraagt. Bij beursvennootschappen vermeldt het bestuur welk raamwerk het hanteert en, volgens de toelichting, hoe het de effectieve werking heeft beoordeeld (bepaling 1.4.2 onder ii van de Corporate Governance Code 2025). Een RCM maakt die beoordeling per maatregel navolgbaar, en daarmee de onderbouwing van de Verklaring omtrent Risicobeheersing (VOR) in bepaling 1.4.3.
Een risicoregister legt vooral de risico's vast; een RCM werkt per risico de beheersmaatregelen uit tot op het niveau van testen. Een assurance map laat per risico zien wie assurance geeft; IIA Nederland noemt haar in de Practice Guide over de VOR (2024) als middel om de bijdragen af te stemmen. Een beheersingsraamwerk is het geheel; de RCM is de vastlegging ervan op het niveau van risico en maatregel.
Met Governance & Control Design ontwerpt ONE Risk Advisory een lean control framework met de juiste, effectieve controls, dat aansluit op de werkelijke risico's van de organisatie.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Verwante dienst Governance & Control Design
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een risk and control matrix en een risicoregister?
Een risicoregister legt alle geïdentificeerde risico's vast, met onder meer oorzaak, impact, waarschijnlijkheid, eigenaar en de belangrijkste maatregelen. Een risk and control matrix werkt per risico de beheersmaatregelen uit, met per maatregel het type, het restrisico en de manier waarop de werking wordt getest. Het register dient vooral de sturing op risico's, de matrix de beheersing en het testen ervan.
Wie is eigenaar van de risk and control matrix?
Het management is eigenaar van de RCM van zijn eigen control framework, omdat de eerste lijn de beheersmaatregelen ontwerpt en uitvoert. Internal audit kan een eigen organisatiebrede RCM bijhouden voor planning en opdrachten (Standard 9.1). Houdt internal audit de RCM van het management bij, dan vraagt dat waarborgen voor haar objectiviteit, omdat zij die beheersing later toetst.