Beheersactiviteiten (control activities)
Beheersactiviteiten (control activities) zijn de maatregelen die een organisatie in beleid en procedures vastlegt en uitvoert om risico's voor haar doelstellingen te beperken zoals het management heeft bepaald. In COSO Internal Control: Integrated Framework (2013) vormen zij een van de vijf componenten van interne beheersing, uitgewerkt in de principes 10 t/m 12. Het begrip omvat de afzonderlijke maatregelen, niet de cultuur en structuur waarin ze werken.
Bron: COSO Internal Control: Integrated Framework (2013), principes 1 t/m 5 en 10 t/m 12; Nederlandse Corporate Governance Code 2025, bepalingen 1.2.1, 1.2.3, 1.4.2 en 1.4.3; IIA Statement of Position Three Lines Model (2026); IIA Global Internal Audit Standards 2024 (Standard 13.2); Sarbanes-Oxley Act 2002, Section 404
COSO beschrijft beheersactiviteiten als maatregelen op alle niveaus van de organisatie, in verschillende fasen van bedrijfsprocessen en in de technologieomgeving. Ze kunnen preventief of detectief zijn en omvatten handmatige en geautomatiseerde activiteiten, zoals autorisaties en goedkeuringen, verificaties, aansluitingen en beoordelingen van bedrijfsprestaties. De principes vragen dat de organisatie beheersactiviteiten kiest die bijdragen aan het beperken van risico's tot een aanvaardbaar niveau (principe 10), algemene beheersactiviteiten voor technologie inricht (principe 11) en ze uitrolt via beleid dat vastlegt wat wordt verwacht en procedures die dat beleid in praktijk brengen (principe 12).
Volgens bepaling 1.2.1 van de Nederlandse Corporate Governance Code 2025 besluit het bestuur welke maatregelen tegenover de risico's worden gezet, en volgens bepaling 1.2.3 beoordeelt het ten minste jaarlijks de opzet en de werking van de systemen. In het bestuursverslag vermeldt het welk raamwerk het daarbij hanteert (1.4.2 onder ii); de toelichting noemt het COSO-raamwerk voor interne beheersing als voorbeeld. Opzet en werking van de beheersactiviteiten zijn zo een deel van de onderbouwing van de Verklaring omtrent Risicobeheersing (VOR) in bepaling 1.4.3, die voor beursvennootschappen geldt onder pas toe of leg uit. SOx 404 vraagt een beoordeling van de interne beheersing van de financiële verslaggeving en geldt alleen voor SEC-registranten.
Beheersactiviteiten verschillen van de control environment: integriteit, toezicht door het board, structuren en bevoegdheden, deskundigheid en aanspreekbaarheid (principes 1 t/m 5). Een key control is een beheersactiviteit die een materieel risico afdekt, en een beheersingsraamwerk legt alle maatregelen in samenhang vast. Standard 13.2 van de Global Internal Audit Standards noemt vier typen die een auditor in een risk and control matrix kan vastleggen: preventief, detectief, directief en correctief.
Met Governance & Control Design ontwerpt ONE Risk Advisory een lean control framework met de juiste, effectieve controls, dat aansluit op de werkelijke risico's van de organisatie.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Verwante dienst Governance & Control Design
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen beheersactiviteiten en de control environment?
De control environment omvat integriteit, toezicht door het board, structuren en bevoegdheden, deskundigheid en aanspreekbaarheid (COSO-principes 1 t/m 5). Beheersactiviteiten zijn de concrete maatregelen tegen specifieke risico's (principes 10 t/m 12). COSO vraagt dat alle componenten samen als geïntegreerd systeem werken: goed ontworpen beheersactiviteiten maken een tekortschietende control environment niet goed.
Wie is verantwoordelijk voor beheersactiviteiten?
Het management in de eerste lijn ontwerpt, implementeert en voert de beheersmaatregelen uit, volgens het Statement of Position van het IIA over het Three Lines Model (juli 2026). Bij beursvennootschappen is het bestuur volgens de Corporate Governance Code 2025 verantwoordelijk voor het beheersen van de risico's en beoordeelt het jaarlijks opzet en werking; de raad van commissarissen houdt toezicht en internal audit geeft onafhankelijke assurance.