Correctieve controle
Een correctieve controle is een beheersmaatregel die fouten, weglatingen, onbevoegd gebruik of inbreuken herstelt nadat ze zijn ontdekt, en de gevolgen zoveel mogelijk ongedaan maakt. Zij volgt op een detectieve controle: die signaleert, de correctieve maatregel herstelt. Voorbeelden zijn het terugboeken van een onterechte betaling en het herstellen van gegevens uit een back-up.
Bron: ISACA Glossary (corrective control); IIA Global Internal Audit Standards 2024 (Standard 13.2); COSO Internal Control: Integrated Framework (2013), principe 17; BCBS, Revisions to the principles for the sound management of operational risk (2021), paragraaf 35; Nederlandse Corporate Governance Code 2025, bepalingen 1.2.3 en 1.4.2
ISACA, de uitgever van COBIT, omschrijft een correctieve controle als een maatregel die fouten, weglatingen, onbevoegd gebruik en inbreuken corrigeert zodra ze zijn ontdekt. De Global Internal Audit Standards (2024) noemen in Standard 13.2 vier typen beheersmaatregelen die een auditor in een risk and control matrix kan vastleggen: preventief, detectief, directief en correctief. COSO Internal Control: Integrated Framework (2013) beschrijft beheersactiviteiten in de Executive Summary als preventief of detectief; het corrigeren komt daar terug in principe 17, dat vraagt tekortkomingen tijdig te melden aan wie corrigerende maatregelen moet nemen, waaronder senior management en het board.
Voor bestuur en auditcommissie telt of een gesignaleerde fout ook wordt hersteld: een detectieve controle zonder opvolging laat het risico bestaan. Het Bazels Comité vraagt banken bij de analyse van beheersmaatregelen na te gaan of preventie, detectie en respons samen voldoende dekking geven, en noemt bij de afhandeling van incidenten een respons die herhaling voorkomt (herziene principes voor operationeel risico, 2021, paragraaf 35). Bij beursvennootschappen houdt het bestuur bij de jaarlijkse beoordeling van de systemen rekening met geconstateerde zwaktes en geleerde lessen (bepaling 1.2.3 van de Corporate Governance Code 2025) en vermeldt het voorziene belangrijke verbeteringen in het bestuursverslag (1.4.2 onder iv).
Een correctieve controle verschilt van een compenserende controle, die een vereiste maatregel vervangt als die niet uitvoerbaar is. Ook een management action plan is iets anders: dat herstelt een tekortkoming in de beheersing zelf, terwijl een correctieve controle de gevolgen van een gebeurtenis in het proces herstelt. Een goede correctieve maatregel pakt daarnaast de oorzaak aan, zodat dezelfde fout niet terugkomt.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een correctieve en een compenserende controle?
Een correctieve controle herstelt de gevolgen van een fout of incident nadat een detectieve controle die heeft gesignaleerd. Een compenserende controle vervangt een vereiste maatregel die niet uitvoerbaar is, zoals een extra beoordeling waar functiescheiding in een klein team niet haalbaar is. De eerste werkt achteraf binnen het proces, de tweede vult een gat in de opzet.
Kent COSO Internal Control de correctieve controle?
De Executive Summary van COSO Internal Control: Integrated Framework (2013) beschrijft beheersactiviteiten als preventief of detectief. Corrigeren komt terug bij de monitoringactiviteiten: principe 17 vraagt tekortkomingen tijdig te melden aan wie corrigerende maatregelen moet nemen. De Global Internal Audit Standards (2024) noemen correctief wel als apart type, naast preventief, detectief en directief.