Inherente beperkingen van interne beheersing
Inherente beperkingen van interne beheersing zijn de grenzen die elk systeem van interne beheersing heeft, ook als het goed is opgezet en werkt, waardoor het een redelijke maar geen absolute mate van zekerheid geeft dat doelstellingen worden bereikt. COSO Internal Control: Integrated Framework (2013) noemt onder meer menselijke fouten, doorbreking door het management, samenspanning en gebeurtenissen buiten de invloed van de organisatie.
Bron: COSO Internal Control: Integrated Framework (2013), Executive Summary (Limitations); Nederlandse Corporate Governance Code 2025, principe 1.4 en bepalingen 1.2.3, 1.4.2 en 1.4.3 met toelichting; IIA Nederland, Practice Guide VOR en de Internal Auditfunctie (2024)
COSO noemt in de Executive Summary zes bronnen van beperkingen: de geschiktheid van de doelstellingen die aan interne beheersing voorafgaan, een menselijk oordeel dat onjuist of bevooroordeeld kan zijn, fouten door menselijk falen, de mogelijkheid dat het management de beheersing doorbreekt, het omzeilen van maatregelen door samenspanning van management, medewerkers of derden, en externe gebeurtenissen. Interne beheersing kan slechte besluiten niet voorkomen, en ook een effectief systeem kan falen. Het management moet de beperkingen kennen en ze bij het kiezen van maatregelen zoveel mogelijk beperken.
Voor het bestuur van een beursvennootschap zijn de beperkingen deel van de verantwoording. De toelichting bij principe 1.4 van de Corporate Governance Code 2025 zegt dat de Verklaring omtrent Risicobeheersing (VOR) niet voorziet in absolute zekerheid, maar in een bij de strategie en risicobereidheid passende beheersing van de materiële risico's. Volgens de toelichting bij bepaling 1.4.3 ligt het in de rede dat de verklaring in elk geval stilstaat bij de inherente beperkingen van de systemen, en kan het bestuur verklaren dat bepaalde risico's uit hun aard niet effectief kunnen worden beheerst. IIA Nederland noemt de inherente beperkingen in de Practice Guide over de VOR (2024) als aandachtspunt bij het bepalen van de mate van zekerheid. De Code geldt onder pas toe of leg uit.
Inherente beperkingen zijn iets anders dan inherent risico, het risico vóór beheersmaatregelen. Ze zijn ook geen tekortkoming: een fout die ondanks goed opgezette en werkende maatregelen optreedt, betekent niet vanzelf dat het systeem tekortschiet. Management override en collusie zijn twee van de beperkingen; het bestuur kan ze verkleinen, bijvoorbeeld met detectie over processen heen, een meldregeling en toezicht door de raad van commissarissen en de auditcommissie, maar niet wegnemen.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Veelgestelde vragen
Moet het bestuur de inherente beperkingen in de VOR noemen?
Volgens de toelichting bij bepaling 1.4.3 van de Corporate Governance Code 2025 ligt het in de rede dat de verklaring in elk geval stilstaat bij de verantwoordelijkheden van het bestuur, de doelstellingen, de kenmerken en de inherente beperkingen van de systemen. Dat is een verwachting uit de toelichting, geen afzonderlijk onderdeel van de bepaling; de Code zelf geldt voor beursvennootschappen onder pas toe of leg uit.
Betekent een incident dat de interne beheersing niet effectief was?
Niet vanzelf. Volgens COSO Internal Control: Integrated Framework (2013) kan ook een effectief systeem falen, bijvoorbeeld door samenspanning of een externe gebeurtenis. Het bestuur gaat wel na wat de oorzaak was en neemt de geleerde lessen mee in de jaarlijkse beoordeling (bepaling 1.2.3). Lag het aan opzet of werking, dan kan het gaan om een belangrijke tekortkoming die bepaling 1.4.2 onder iv in het bestuursverslag vraagt.
Wat is het verschil tussen inherente beperkingen en inherent risico?
Inherent risico is het risico dat bestaat vóór beheersmaatregelen. Inherente beperkingen gaan over de maatregelen zelf: ook als ze goed zijn opgezet en werken, blijft er een kans dat ze falen door menselijke fouten, doorbreking door het management, samenspanning of externe gebeurtenissen. Daardoor blijft er na beheersing altijd een restrisico over.