Tweede lijn (second line)
De tweede lijn (second line) is in het Three Lines Model van het IIA het geheel van specialistische rollen, zoals risicomanagement, compliance en informatiebeveiliging, die de eerste lijn ondersteunen, adviseren, uitdagen en monitoren. De tweede lijn hoort bij het management. Zij kan organisatorisch los staan van de operatie, maar geeft geen onafhankelijke assurance; die komt van de derde lijn, de Internal Audit functie.
Bron: IIA Statement of Position Three Lines Model (2026); Richtlijn 2013/36/EU (CRD) artikel 76 lid 5 en 6; Besluit prudentiële regels Wft, artikel 23b; Richtlijn 2009/138/EG (Solvency II) artikel 41 lid 2 bis, ingevoegd bij Richtlijn (EU) 2025/2; Pensioenwet artikel 143a; IIA Global Internal Audit Standards 2024 (Standard 7.1)
Het IIA verving op 8 juli 2026 het positiedocument van 2020 door het Statement of Position Three Lines Model: Assurance and Advice in Support of Effective Governance. Daarin heet de tweede lijn Support & Specialist Roles. Die rollen leveren deskundige ondersteuning, advies, tegenspraak, monitoring en thematische reviews in hun specialisme, en versterken de processen van de eerste lijn met richtlijnen, specialistisch advies en gerichte assurance. De tweede lijn rapporteert aan een lid van het senior management of aan een commissie van de board. Het IIA verwacht voldoende objectiviteit om de eerste lijn geloofwaardig uit te dagen, en noemt als beperking dat rapportage via het management die objectiviteit soms aantast. Ondersteunende functies zoals HR rekent het model tot de eerste lijn.
In de financiële sector gaat de wet voor op dit beeld. Bij banken zijn de hoofden van risicobeheer en compliance onafhankelijke senior managers met directe toegang tot de toezichthoudende functie, en worden zij niet ontslagen zonder diens voorafgaande goedkeuring (artikel 76 lid 5 en 6 CRD, in Nederland via artikel 23b lid 2 Besluit prudentiële regels Wft sinds 22 september 2026). Verzekeraars hebben onder Solvency II onder meer de sleutelfuncties risicobeheer, compliance en actuariële functie; vanaf 30 januari 2027 vraagt artikel 41 lid 2 bis verschillende personen voor de sleutelfuncties, met een uitzondering voor kleine en niet-complexe verzekeraars of na voorafgaande goedkeuring, en nooit in combinatie met interne audit. Pensioenfondsen kennen naast interne audit een risicobeheerfunctie en een actuariële functie (artikel 143a Pensioenwet).
De tweede lijn verschilt van de derde lijn in onafhankelijkheid: de Internal Audit functie rapporteert functioneel aan de board en geeft assurance op alle lijnen, ook op de tweede. Voert de Internal Audit functie zelf tweedelijnstaken uit, dan gelden de waarborgen uit het begrip Combinatiefunctie internal audit en risicomanagement. Governance & Control Design van ONE Risk Advisory richt rollen en verantwoordelijkheden in volgens het Three Lines Model.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Verwante dienst Governance & Control Design
Verder lezen Verzekeraars: interne audit vanaf 2027 niet meer combineren
Veelgestelde vragen
Geeft de tweede lijn assurance?
Wel gerichte assurance binnen haar specialisme, maar geen onafhankelijke assurance. Het IIA plaatst de tweede lijn in het Statement of Position van 2026 binnen het management. Onafhankelijke en objectieve assurance op governance, risicomanagement, compliance en beheersing komt van de derde lijn, die functioneel aan de board rapporteert.
Aan wie rapporteert de tweede lijn?
Volgens het IIA aan een lid van het senior management of aan een commissie van de board. Bij banken is directe toegang van de hoofden van risicobeheer en compliance tot de toezichthoudende functie wettelijk geregeld in artikel 76 lid 6 CRD. De Nederlandse Corporate Governance Code 2025 kent geen bepaling over een CRO of een tweedelijns risicofunctie.
Mag de Internal Audit functie tweedelijnstaken uitvoeren?
Onder de Global Internal Audit Standards wel, met waarborgen: vastlegging in het charter, erkenning door de board en assurance door een andere onafhankelijke partij op die gebieden (Standard 7.1). Bij banken mag de interne auditfunctie met geen andere functie samengaan, bij pensioenfondsen met geen andere sleutelfunctie, en bij verzekeraars onder Solvency II vanaf 30 januari 2027 evenmin.