Normenkader (criteria)
Een normenkader (criteria of evaluatiecriteria) is het geheel van normen waartegen een auditor de werkelijke situatie van het onderzochte object beoordeelt, zoals beleid, procedures, wet- en regelgeving, contracten en erkende raamwerken. Het verschil tussen norm en werkelijkheid vormt de basis voor een bevinding; zonder passend normenkader is een onderbouwde conclusie over de effectiviteit van governance, risicomanagement en beheersing niet te geven.
Bron: IIA Global Internal Audit Standards 2024 (Standards 11.3, 13.4 en 14.2); Nederlandse Corporate Governance Code 2025 (bepaling 1.4.2); IIA Nederland, Reglement externe kwaliteitstoetsing (2024), artikel 3
Standard 13.4 van de Global Internal Audit Standards vraagt internal auditors bij elke assuranceopdracht de meest relevante criteria te bepalen. Zij beoordelen eerst of board en senior management zelf adequate criteria hebben vastgesteld; zo ja, dan gebruiken zij die, zo nee, dan bepalen zij passende criteria in overleg met board of senior management. Bij advies is een normenkader niet altijd nodig. De toelichting noemt interne normen (beleid, procedures, KPI's), externe normen (wet- en regelgeving, contracten), gezaghebbende raamwerken en standaarden, gevestigde praktijken en de verwachting die uit de opzet van een beheersmaatregel volgt. De auditor informeert het management vooraf over de criteria en legt de afgesproken criteria vast. Volgens Standard 14.2 is een verschil tussen criteria en de werkelijke toestand een mogelijke bevinding.
Ook op hoger niveau speelt het normenkader. Een conclusie op het niveau van de organisatie vermeldt volgens Standard 11.3 de gebruikte criteria, bijvoorbeeld een governance- of beheersingsraamwerk. Bepaling 1.4.2 van de Nederlandse Corporate Governance Code 2025 vraagt het bestuur te vermelden welke raamwerken het voor opzet en werking van de interne risicobeheersings- en controlesystemen heeft gehanteerd. En voor de externe kwaliteitstoetsing van de Internal Audit functie gelden volgens het Reglement van IIA Nederland de Code of Ethics en de toepasselijke standaarden als normenkader.
Een normenkader verschilt van een beheersingsraamwerk, dat de beheersmaatregelen zelf ordent en als normenkader kan dienen, en van risicocriteria, waarmee een organisatie het belang van een risico weegt. Zie ook Auditbevinding en Audit scope.
Laatst bijgewerkt: · Redactie: ONE Risk Advisory
Veelgestelde vragen
Wie stelt het normenkader voor een audit vast?
Volgens Standard 13.4 beoordelen internal auditors eerst of board en senior management adequate criteria hebben vastgesteld, bijvoorbeeld in beleid of procedures; die gebruiken zij dan. Zijn de criteria niet adequaat, dan bepalen de auditors passende criteria in overleg met board of senior management, informeren zij het management en leggen zij de afgesproken criteria vast.
Wat als er geen beleid of norm is voor het onderzochte proces?
Dan zoeken internal auditors passende criteria, bijvoorbeeld in wet- en regelgeving, een erkend raamwerk of vergelijkbare praktijken, en stemmen die af met board of senior management. De toelichting bij Standard 13.4 noemt ook de mogelijkheid het management aan te bevelen de criteria vast te stellen, of de opdracht om te zetten in advies.
Wat is het verschil tussen een normenkader en risicocriteria?
Een normenkader beschrijft de gewenste toestand van het onderzochte object en is de maatstaf voor een audit. Risicocriteria zijn de maatstaven waarmee een organisatie beoordeelt hoe zwaar een risico weegt. Risicocriteria kunnen onderdeel zijn van een normenkader als de audit het risicomanagement zelf beoordeelt.